قابل توجه شركت كنندگان در آزمون هاي ادواري برق صنعتي درجه ۲

بانك سوالات ۴ سال گذشته آزمونهاي فني و حرفه اي موجود است در صورت نياز پيام بذارين

نمونه سوالات جديد برق صنعتي

سلام دوستان

چند  سوال جديد برق صنعتي درجه ۲ براتون مي ذارم اگه سوال داشتين برام پيام بذارين

متشكرم

-واحد شار مغناطيسي چيست ؟ ماكسول يا وبر

2- واحد شار مغناطيسي در سيستم CGS چيست؟ تسلا

3-زاويه راس مته خزينه چند درجه است :90 درجه

4-زاويه راس مته براي سوراخكاري فولاد نرم چند درجه است:118 درجه

5-در تابلوهاي برق فيوز مينياتور يروي چه چيزي نصب مي شود؟ ريل

6-كلمه TROP روي پلاك موتور به چه معناست: مخصوص استفاده در مناطق گرمسير

7-واحد نيروي محركه مغناطيسي چيست؟ آمپردور

8-براي ايجاد حالت ژنراتوري يا همان توليد برق چه شرايطي لازم است؟ 1-ميدان مغناطيسي-2-هادي-3-حركت نسبي

9-درتابلهاي برق روي ديوار شستي ها در كجاقرار مي گيرند؟ روي درب تابلو

10-منظور از سيم 5/1 يا سايز سيم چيست؟ يعني سطح مقطع سيم 5/1 ميليمتر مربع است

11-چوك يا ترانس مهتابي چگونه در مدار قرار مي گيرد؟سري

12-سرعت يا دور موتور آسنكرون به چه عواملي بستگي دارد؟1-فركانس-2-تعداد جفت قطبها

13-تعريف حالت تشديد يا رزنانس؟حالتي كه در آن R با Z  برابر مي باشد

14-به خاصيت خازني چه مي گويند؟ كاپاسيتانس

15-نقش حلقه اتصال كوتاه در كنتاكتور چيست؟ جلوگيري از ايجاد نوسان بين كنتاكتها

16-روش تغيير جهت دور موتور سه فاز چيست؟ جابجائي دو فاز از سه فازگ

17- روش تغيير جهت دور موتور تك فاز چيست؟ تغيير جهت جريان در سيم پيچ كمكي

18-نام ديگر موتور سنكرون چيست :موتور همزمان

19-حد ولتاژ خطرناك چقدر است؟ 65 ولت

20-بهترين هاديها را به ترتيبب نام ببريد؟ 1-طلا-2-نقره-3-مس-4-الومينيوم

21-جان مته را تعريف كنيد؟ به مركز مته ، جان مي گويند

22-براي اصلاح ضريب قدرت از چه وسيله اي استفاده مي شود؟ خازن

23-كوليس براي اندازه گيري چه چيزعايي است؟ 1- عمق اجسام-2-قطرداخلي-3 قطرخارجي

24-در يك مدار RC سري با افزايش ظرفيت جريان چه اتفاقي مي افتد؟ جريان زياد مي شود

25-نام ديگر باتري چيست : پيل

26 چند نوع پيل داريم : 1- تر 2- خشك

27-كدام نوع پيل را مي توان شارژ كرد ؟ پيل تر

28-براي افزايش ولتاژ پيلها را چگونه بهم وصل مي كنند؟ سري

29- براي افزايش جريان  پيلها را چگونه بهم وصل مي كنند؟ موازي

30-انواع تلفات را در موتور ها نام ببريد؟تلفات مسي روتور-تلفات مكانيكي-تلفات اهني و مسي استاتور

31-براي تبديل موتور سه فاز به تكفاز از چه وسيله اي استفاده مي شود؟ خازن

32-ظرفيت خازن براي تبديل موتور سه فاز به تكفاز چقدر است؟ در ولتاژ 220 ولت به ازاي هر 1كيلووات بايد ظرفيت 70 ميكرو فاراد باشد

33-براي افزايش حدود اندازه گيري يك ولتمتر بايد چكار كرد؟ يك مقاومت زياد با ان سري مي شود

34- براي افزايش حدود اندازه گيري يك آمپرمتر بايد چكار كرد؟ يك مقاومت كم با ان موازي

 مي شود

35-كنتور دو تعرفه چيست؟ مصرف روز و شب را نشان مي دهد

36-تعداد دور بوبين جريان در كنتور كمتر از بوبين ولتاژ است

1.    کارخانه ایران ترانسفو ری

در این موضوع میخوام توضیحاتی همراه با تصویر در مورد نحوه ساخت ترانس های توزیع در کارخانه ایران ترانسفو ری ارائه کنم. همانطور که اطلاع دارید، کارخانه ایران ترانسفو ری یکی از کارخانه های گروه صنعتی ایران ترانسفو هست. انشالله اگه فرصتی باشه توضیحاتی در مورد این کارخانه هم خواهم داد.

یکی از مراحل مهم در تولید ترانسفورماتورها مرحله ساخت بوبین ها هست که پارامترهای زیادی در اون دخیل هستند. با توجه به نوع و کاربرد بوبین مشخصات هر یک از اونها هم تغییر میکنه (مثل گشتاور، تعداد دور، جنس و نوع سیم ها و...). در این ترانسها بوبین ها به سه صورت لاگن، کاستن لوز و دیسکی (بشقابی) تولید و استفاده میشن

1.بعدی، تولید هسته برای ترانس هست. البته بازهم در این بخش نسبت به نیاز مشخصات هسته تغییر میکنه. ورقه های هسته توسط دستگاه برش به اندازه های مورد نیاز برش میخورن و بعد در میزهای هسته چینی به صورت دستی و به شکل دایره ای چیده میشن. نحوه چینش معمولا به صورت Step Lap و یا Over Lap هست.

   همونطور که مطلع هستید عمر ترانسها به شرایط مختلفی بستگی داره، در این زمینه تخصصی هست تحت عنوان "مدیریت عمر ترانسفورماتورها" که اکثرا بر روی ترانسهای قدرت تمرکز دارن. عمر ترانسهای توزیع هم با توجه به شرایط بهره برداری، نگهداری، حفاظت و... افزایش پیدا میکنه. در بحثی که داشتیم عنوان کردن در شرایط خوب میشه از ترانس به راحتی بیش از 30 سال استفاده کرد.

در مرحله بعدی اکتیو پارت ترانس کم کم شکل میگیره. در این مرحله بوبین ها بر روی هسته قرار گرفته و چوب کاری میشن. بعد از اون سر هسته نصب میشه.
در مرحله بعد  تپ چنجر بر روی اکتیو پارت نصب میشه.

در مرحله بعدی بوشینگ و مخزن روغن (دکل) بر روی اکتیو پارت ترانس نصب میشه.

  

پس از اینکه مخزن ترانس در بخش جوشکاری آماده شد، به کارگاه رنگ برده میشه و رنگ میخوره. پس از اون داخل مخزن به ماده ای فسفری رنگ آغشته میشه تا از عدم وجود هرگونه درز و نشتی اطمینان پیدا بشه. (عکس1)
در مرحله بعد اکتیو پارت که یک مرحله درون کوره قرار گرفته (18-24 ساعت) در مخزن قرار میگیره.
مراحل بعدی عبارتند از: قرار گرفتن در کوره و کوره تخلیه، تزریق روغن، هواگیری و...
بعد از اتمام مراحل بالا، ترانسها در آزمایشگاه فشار قوی تک تک مورد آزمایش قرار میگیرند.
در عکس 2 یک ترانس رده 30 رو مشاهده میکنید که آماده آزمایش هست، در سمت چپ عکس (محوطه زرد رنگ) محوطه آزمایشگاه فشار قوی (که در حال آزمایش است) قرار گرفته.

در ترانس های توزیع (وقدرت) سه نوع آزمون کارخانه ای داریم. همه این آزمون ها بر اساس استاندارد IEC 60076 انجام میگیره.
در مورد آزمون های کارخانه ای ترانس توزیع:
آزمون جاری (معمول) که برای تمامی ترانس ها تک تک انجام میشه مانند:

        بازدید ظاهری

o        اندازه گیری مقاومت سیم پیچ

o        اندازه گیری نسبت ولتاژ و گروه برداری

o        اندازه گیری امپدانس اتصال کوتاه و تلفات بار

o        اندازه گیری تلفات و جریان بی باری

o        آزمون های عایقی

آزمون های نوعی که هر 5-7 سال و یا در اول طراحی و تولید ترانس انجام میگیره
آزمون های ویژه که بر حسب درخواست مشتری و یا نیاز کارخانه انجام میگیره.

در آزمایشگاه فشار قوی آزمایش های جاری بر روی تک تک ترانس ها انجام میگیره و اطلاعاتی که روی پلاک ترانس ثبت میشه مستقیما داده های این آزمایشگاهه

تا جایی که من اطلاع دارم راندمان برای تک تک ترانس ها اندازه گیری نمیشه چون طبق محاسبات اولیه و آزمون های جاری اگه داده ها در رنج پیش بینی شده باشن راندمان هم در محدوده پیش بینی شده اولیه قرار میگیره. در ضمن همونطور که مطلع هستید پس از نصب و بهره برداره شرایط مختلف بر روی درصد راندمان هم تاثیر گزار خواهند بود.

نيروگاه سيكل تركيبي

سیکل ترکیبی چیست؟
برای پاسخ به پرسش مذکور در ابتدا تعریفی از انواع توربین ها و اصول کلی کار آنها ارائه می دهیم.
توربین ها اصو لا بر اساس عامل ایجاد کننده کار تقسیم بندی می گردند . اگر عامل فوق گاز باشد آن را بخاری اگر آب باشد آبی و چنانچه باد باشد توربین بادی گو یند. توجه داشته باشیم که منظور از گاز گاز ناشی از احتراق است. لذا نوع سوخت دخیل در آن که بر حسب مورد می تواند گازوئیل مازول یا گاز باشد در این تقسیم بندی ها اهمیت ندارد. (اگر چه در کشور ما سوخت گاز سوخت غالب این توربین هاست. )

هر توربین گاز v94.2 متشکل از دو محفظه احتراق است که در طر فین توربین نصب هستند و سوخت گاز یا گازو ئیل پس از ورود به آن همراه با عملکرد سیستم جرقه مشتعل شده و با هوایی که از سمت فیلتر های ورودی وارد کمپرسور شده و پس از انبساط از آن خارج می شود وارد ناحیه محفظه احتراق شده محترق می گردد و گازی با درجه حرارت 1050 در جه سانتیگراد تو لید می نماید.

گاز مذکور وارد توربین گاز شده و سبب گردش توربین و در نتیجه محور ژنراتور ده و تولید برق می کند. محصول خروجی از توربین گاز دودیست با درجه حرارت حدود 550 درجه سانتیگراد که به عنوان تلفات حرارتی از طریق دودکش وارد جو می شود و به ایت ترتیب توربین گاز در بهترین شرایط با بهره برداری حدود 33 درصد تولید انرژی می کند. به بیان دیگر 67 درصد دیگر به عنوان تلفات حرارتی محسوب و فاقد کارایی می باشد.

ایده سیکل ترکیبی در واقع بازیافت مجدد از بخش 67 درصد یاد شده است. به این ترتیب که در بخش خروجی اگزوز هر توربین گاز با نصب دریچه های کنترل شونده گاز داغ فوق را به قسمت دیگ بخار هدایت تا آب موجود در آن به بخار سوپر هیت(بخار خیلی داغ و خشک) با درجه حرارت حدود 530 درجه سانتیگراد تبدیل و به همراه بخار خروجی از بویلر دوم جهت استفاده در توربین بخار به کار گرفته شود.
به این ترتیب در بخش دیگ بخار چون از مشعل و سوخت جهت گرمایش صرفه جویی می شود راندمان در کل افزایش یافته و به رقمی معادل 55 در صد می رسد. (نزدیک به 25 درصد از 67 درصد تلفات فوق الذکر بازیافت و بدون نیاز به سوخت اضافی تبدیل به انرژی الکتریکی می شود. )

این بخار پس از انجام کار در توربین بخار افت درجه حرارت پیدا کرده و دمای آن به رقمی حدود 60 درجه سانتیگراد می رسد و در اینجا به منظور استفاده مجدد از آن بخار فوق توسط سیستم خنک کن ( در نیرو گاه کرمان به کمک فنر های پرقدرت) سرد و تبدیل به آب شده و جهت استفاده مجدد پس از انجام عملیات تصفیه بین راهی وارد تانک تغذیه می گردد تا دوباره وارد دیگ بخار گشته و تبدیل به بخار سوپر هیت شود.
این چرخه را سیکل ترکیبی گویند که نیرو گاه کرمان یکی از نیرو گاه های فوق الذکر در سطح کشور محسوب می شود.

آب مورد نیاز این نیرو گاه از طریق سه حلقه چاه حفر شده در دشت جو پار تامین و به کمک خط لوله به استخر آب خام نیرو گاه به ظرفیت 3000 متر مکعب وارد و ذخیره شده تا پس از انجام عملیات تصفیه مورد استفاده بویلر های نیرو گاه قرار گیرد.
ظرفیت آبدهی چاه های مذکور 80 لیتر در ثانیه است.

مولتي متر

مولتی متر(آوامتر) ديجيتال چیست؟
مولتی متر دستگاهی است كه به وسیله آن می توان چند كمیت مختلف را اندازه گیری كرد .
تمام مولتی مترها با جزئی اختلاف مانند یكدیگر هستند . در اینجا جهت آشنایی با ساختمان و طرزكار و نحوه قراردادن آن در مدارهای الكتریكی ، به شرح یكی از مدارهای مولتی متر می پردازیم .
مولتی متر دیجیتال از یك قاب متحرك تشكیل شده است كه در داخل یك میدان مغناطیسی دائمی قرار گرفته و میزان چرخش آن را سیگنال نشان می دهد . وقتی جریان معینی از قاب عبور می كند ، صفحه دیجیتال متصل به آن تغییر كرده و مقدار جریان را نشان می دهد . روی صفحه آومتر قسمت های زیر مشاهده می شود :

1- صفحه دیجیتال
2- كلید انتخاب یا سلكتور .
3- ترمینال ها و دكمه های تنظیم كننده .
در مولتی متر مورد نظر روی صفحه ، برای كمیت های مختلف در چهار ردیف قوس های مدرج دیده می شود كه كه هر ردیف به درجات مختلف تقسیم شده است روی صفحه علائم V برای اختلاف پتانسیل ، A برای شدت جریان ،  برای مقاومت الكتریكی ، AC برای جریان متناوب و DC برای جریان مستقیم به كار رفته است .
معمولا" درجه بندی مربوط به مقاومت الكتریكی از راست به چپ و سایر درجه بندی ها از چپ به راست می باشد .
سلكتور كلیدی است كه می تواند روی صفحه دایره شكل حول خود حركت كند . در محیط دایره در جاتی است كه حوزه كار دستگاه را نشان می دهد . اعدادی كه كلید سلكتور مقابل آنها قرار داده می شود ممكن است كوچكتر یا بزرگتر از درجات قوس های مدرج باشند . در عمل حوزه كار انتخاب شده را برآخرین عدد قوس مدرج تقسیم نموده ، حاصل تقسیم را كه ضریب قرائت نامیده می شود در عدد متقابل به عقربه ضرب می نماییم . باین ترتیب مقدار كمیت به دست می آید .
هنگام كار با دستگاه مولتی متر توجه به نكات زیر ضروری است :
1 – برای اندازه گیری شدت جریان باید دستگاه را به طور سری در مدار قرار داد.
2 – برای اندازه گیری اختلاف پتانسیل باید دستگاه را به طور موازی بین دو نقطه از مدار قرار داد .
3 – هنگام اندازه گیری مقاومت لازم است جریان برق را قطع كنیم . در غیر این صورت به دستگاه آسیب می رسد .
4 – دستگاه را با احتیاط جا به جا می كنیم و از وارد آمدن ضربه به آن و یا سقوط دستگاه جلوگیری می نماییم .
5 – پیچ تنظیم صفر دستگاه را نباید دستكاری كرد ، زیرا این بخش از دستگاه خیلی حساس است و ممكن است فنر مربوط به آن قطع و دستگاه خراب شود.
6 – همیشه هنگام اندازه گیری كمیت ها كلید سلكتور را روی بیشترین درجه قرار می دهیم و در صورت لزوم به تدریج آن را كاهش می دهیم تا به دستگاه لطمه ای وارد نشود .
7 – حتی الامكان كلید سلكتور را در جهت حركت عقربه های ساعت می چرخانیم ، به علاوه چرخاندن سریع كلید سلكتور برای دستگاه خالی از ضرر نیست.

طرز كار مولتی متر دیجیتال :

الف ) اندازه گیری مقاومت :

كلید سلكتور را روی بیشترین پله (Range) مقاومت قرار می دهیم ، فیش سیاه رنگ را درون ترمینال (-) یا (com) مشترك و فیش قرمز به درون ترمینالی كه مربوط به مقاومت یا (+) است قرار می دهیم . سر دیگر آنها را به طرز مناسبی به طرفین مقاومت مورد نظر وصل می كنیم و مقاومت را می خوانیم.

ب ) طرز اندازه گیری ولتاژ مستقیم :

سلكتور را برروی Dc آورده و فیش سیاه رنگ را درون ترمینال (com) و فیش قرمز را درون ترمینال (+) یا ترمینالی كه مربوط به ولت است قرار می دهیم. سر دیگر آنها را به طور مناسب به قطبین مولد یا دو نقطه از مدار وصل می كنیم و ولتاژ را اندازه گیری می كنیم .
ج ) طرز اندازه گیری شدت جریان مستقیم DCmA
یكی از فیشها را به COM و دیگری را به mA وصل و دو سر فیش را هم به قطبین مولد یا دو نقطه از مدار متصل می كنیم و شدت جریان را اندازه گیری می كنیم. برای اندازه گیری شدت جریان های بیش از 300mA تا 10A فیش قرمز رنگ را درون ترمینال 10A قرار می دهیم .


د) طرز اندازه گیری ولتاژ متناوب ACV :

كلید سلكتور را روی ACV و یكی از فیشها را درون ترمینال COM و دیگری را به ترمینال مربوط به ولت وصل می كنیم .
هـ ) طرز اندازه گیری شدت جریان متناوب ACA
فیش سیاه رنگ را درون ترمینال (COM) و فیش قرمز را درون ترمینال مربوط به Ma وصل می كنیم .(( یا در صورت لزوم به ترمینال 10A وصل می كنیم . ))

Click this bar to view the full image.

فيبر نوري

فیبرنوری چیست؟

فیبرهای نوری رشته های بلند و نازکی از شیشه بسیار خالصند که ضخامتی در حدود قطر موی انسان دارند. آنها در بسته هایی بنام کابل‌های نوری کنار هم قرار داده می‌شوند و برای انتقال سیگنال‌های نوری در فواصل دور مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنها همچنین برای عکسبرداری پزشکی و معاینه های فنی در مهندسی مکانیک استفاده می‌شود. 

اگر با دقت به یک رشته فیبر نوری نگاه کنید، می بینید که از قسمت‌های زیر ساخته شده :

• هسته _ هسته بخش مرکزی فیبر است که از شیشه ساخته شده و نور در این قسمت سیر می‌کند.     

• لایه روکش _ واسطه شفافی که هسته مرکزی فیبر نوری را احاطه می‌کند وباعث انعکاس نور به داخل هسته می‌شود.

• روکش محافظ _ روکشی پلاستیکی که فیبر نوری در برابر رطوبت و آسیب دیدن محافظت می‌کند.

صدها یا هزاران عدد از این رشته های فیبر نوری بصورت بسته ای در کنار هم قرار داده می‌شوند که به آن کابل نوری گویند. این دسته از رشته های فیبر نوری با یک پوشش خارجی موسوم به ژاکت یا غلاف محافظت می‌شوند.

 

فیبرهای نوری دو نوعند :

1. فیبرهای نوری تک وجهی: این نوع از فیبرها، هسته های کوچکی دارند ( قطری در حدود inch (4-) 10x 5/3  یا   9 میکرون ) و می‌توانند نور لیزر مادون قرمز ( با طول موج 1300 تا 1550 نانومتر ) را درون خود هدایت کنند.

2. فیبرهای نوری چند وجهی: این نوع از فیبرها هسته های بزرگتری دارند ( قطری در حدود inch (3-) 10x 5/2 یا  5/62  میکرون ) و نور مادون قرمز گسیل شده از دیودهای نوری موسوم به LED ها را ( با طول موج 850 تا 1300 نانومتر ) درون خود هدایت می‌کنند.

برخی از فیبرهای نوری از پلاستیک ساخته می‌شوند. این فیبرها هسته بزرگی ( با قطر 4 صدم inch یا یک میلیمتر ) دارند و نور مرئی قرمزی را که از LED ها گسیل می‌شود ( و طول موجی برابر با 650 نانومتر دارد ) هدایت می‌کنند.

بیایید ببینیم طرز کار فیبر نوری چیست.

یک فیبر نوری چگونه نور را هدایت می‌کند؟

فرض کنید می‌خواهید یک باریکه نور را بطور مستقیم و در امتداد یک کریدور بتابانید. نور براحتی در خطوط راست سیر می‌کند و مشکلی ازین جهت نیست. حال اگر کریدور مستقیم نباشد و در طول خود خمیدگی داشته باشد چگونه نور را به انتهای آن می‌رسانید؟

برای این منظور می‌توانید از یک آینه استفاده کنید که در محل خمیدگی راهرو قرار می‌گیرد و نور را در جهت مناسب منحرف می‌کند. اگر راهرو خیلی پیچ در پیچ باشد و خمهای زیادی داشته باشد چه؟ می‌توانید دیوارها را با آینه بپوشانید و نور را به دام بیندازید بطوریکه در طول راهرو از یک گوشه به گوشه دیگر بپرد. این دقیقا همان چیزی است که در یک فیبرنوری اتفاق می افتد.

نور در یک کابل فیبرنوری، بر اساس قاعده ای موسوم به بازتابش داخلی، مرتبا بوسیله دیواره آینه پوش لایه ای که هسته را فراگرفته، به این سو و آن سو پرش می‌کند و در طول هسته پیش می‌رود.

از آنجا که لایه آینه پوش اطراف هسته هیچ نوری را جذب نمی‌کند، موج نور می‌تواند فواصل طولانی را طی کند. به هر حال، برخی از سیگنال‌های نوری در حین حرکت در طول فیبر، ضعیف می‌شوند که علت عمده آن وجود برخی ناخالصی‌ها داخل شیشه است. میزان ضعیف شدن سیگنال به درجه خلوص شیشه بکار رفته در داخل فیبر و نیز طول موج نوری که درون فیبر سیر می‌کند بستگی دارد.

 

سیستم ارتباط بوسیله فیبرنوری

برای پی بردن به اینکه فیبرهای نوری چگونه در سیستم های ارتباطی مورد استفاده قرار می‌گیرند، اجازه دهید نگاهی بیاندازیم به فیلم یا سندی که مربوط به جنگ جهانی دوم است. دو کشتی نیروی دریایی را درنظر بگیرید که از کنار یکدیگر عبور می‌کنند و لازم است باهم ارتباط برقرار کنند درحالی که امکان استفاده از رادیو وجود ندارد و یا دریا طوفانی است. کاپیتان یکی از کشتی ها پیامی را برای یک ملوان که روی عرشه است می‌فرستد. ملوان آن پیام را به کد مورس ترجمه می‌کند و از نورافکنی ویژه که یک پنجره کرکره جلو آن است برای ارسال پیام به کشتی مقابل استفاده می‌‌نماید. ملوانی که در کشتی مقابل است این پیام مورس را می‌گیرد، ترجمه می‌کند و به کاپیتان می‌دهد. (ملوان کشتی دوم عکس عملی را انجام می‌دهد که ملوان کشتی اول انجام داد.)

حالا فرض کنید این دو کشتی هر یک در گوشه ای از اقیانوسند و هزاران مایل فاصله دارند و در فاصله بین آنها یک سیستم ارتباطی فیبرنوری وجود دارد.

سیستم‌های ارتباط بوسیله فیبرنوری، شامل این قسمت هاست:

• فرستنده: سیگنال‌های نور را تولید می‌کند و به رمز در می‌آورد.

• فیبرنوری: سیگنال‌های نور را تا فواصل دور هدایت می‌کند.

• تقویت کننده نوری: ممکن است برای تقویت سیگنال‌های نوری لازم باشد. (برای ارسال سیگنال به فواصل خیلی دور)

• گیرنده نوری: سیگنال‌های نور را دریافت و رمزگشائی می‌نماید.

فرستنده

نقش فرستنده شبیه ملوانی است که روی عرشه کشتی فرستنده پیام ایستاده و پیام را ارسال می‌کند. فرستنده ابزار تولید نور را در فواصل زمانی مناسب خاموش یا روشن می‌کند.

فرستنده درعمل به فیبر نوری متصل می‌شود و حتی ممکن است دارای لنزی برای متمرکز کردن نور به داخل فیبر هم باشد. قدرت اشعه لیزر بیش از LED‌ هاست اما با کم و زیاد شدن دما شدت نورشان تغییر می‌کند و گرانتر هم هستند. متداول‌ترین طول موج‌هایی که استفاده می‌شود عبارتند از: 850 نانومتر، 1300 نانومتر و 1550 نانومتر. (مادون قرمز و طول موج‌های نامرئی طیف).

 

تقویت کننده نوری

همانطور که قبلا هم به آن اشاره شد، نور حین عبور از فیبر ضعیف می‌شود. (مخصوصا در فواصل طولانی بیش از نیم مایل یا حدود یک کیلومتر مثلا در کابل‌های زیر دریا) بنابرین یک یا بیش از یک تقویت کننده نوری در طول کابل بسته می‌شوند تا نور ضعیف شده را تقویت کنند.

یک تقویت کننده نوری دارای فیبرهای نوری با پوشش ویژه ای است. نور ضعیف شده پس از ورود به این تقویت کننده تحت تاثیر این پوشش خاص و نیز نور لیزری که به این پوشش تابیده می‌شود تقویت می‌شود. ملکول‌های موجود در این پوشش ویژه با تابش لیزر به آنها، سیگنال نوری جدید و قوی تولید می‌کنند که مشخصات آن مشابه نور ورودی به تقویت کننده است. درواقع تقویت کننده نوری یک آمپلی فایر لیزری برای نور ورودی به آن است.

 

گیرنده نوری

گیرنده نوری مشابه ملوانی که روی عرشه کشتی گیرنده پیام بود عمل می‌کند. این گیرنده سیگنال‌های نوری ورودی را می‌گیرد، رمزگشائی می‌کند و سیگنال‌های الکتریکی مناسب را برای ارسال به کامپیوتر، تلویزیون یا تلفن کاربر تولید و به آنها ارسال می نماید. این گیرنده برای دریافت و آشکارسازی نور ورودی از فتوسل یا فتودیود استفاده می‌کند.

مزاياي فيبر نوري

فيبر نوري در مقايسه با سيم هاي هاي مسي داراي مزاياي زير است :

· ارزانتر. هزينه چندين كيلومتر كابل نوري نسبت به سيم هاي مسي كمتر است .

· نازك تر. قطر فيبرهاي نوري بمراتب كمتر از سيم هاي مسي است .

· ظرفيت بالا. پهناي باند فيبر نوري بمنظور ارسال اطلاعات بمراتب بيشتر از سيم مسي است .

· تضعيف ناچيز. تضعيف سيگنال در فيبر نوري بمراتب كمتر از سيم مسي است .

· سيگنال هاي نوري . برخلاف سيگنال هاي الكتريكي در يك سيم مسي ، سيگنا ل ها ي نوري در يك فيبر تاثيري بر فيبر ديگر نخواهند داشت .

· مصرف برق پايين . با توجه به سيگنال ها در فيبر نوري كمتر ضعيف مي گردند ، بنابراين مي توان از فرستنده هائي با ميزان برق مصرفي پايين نسبت به فرستنده هاي الكتريكي كه از ولتاژ بالائي استفاده مي نمايند ، استفاده كرد.

· سيگنال هاي ديجيتال . فيبر نور ي مناسب بمنظور انتقال اطلاعات ديجيتالي است .

· غير اشتعال زا . با توجه به عدم وجود الكتريسيته ، امكان بروز آتش سوزي وجود نخواهد داشت .

· سبك وزن . وزن يك كابل فيبر نوري بمراتب كمتر از كابل مسي (قابل مقايسه) است.

· انعطاف پذير . با توجه به انعظاف پذيري فيبر نوري و قابليت ارسال و دريافت نور از آنان، در موارد متفاوت نظير دوربين هاي ديجيتال با موارد كاربردي خاص مانند : عكس برداري پزشكي ، لوله كشي و ...استفاده مي گردد.

با توجه به مزاياي فراوان فيبر نوري ، امروزه از اين نوع كابل ها در موارد متفاوتي استفاده مي شود. اكثر شبكه هاي كامپيوتري و يا مخابرات ازراه دور در مقياس وسيعي از فيبر نوري استفاده مي نماين

بخش هاي مختلف فيبر نوري

يك فيبر نوري از سه بخش متفاوت تشكيل شده است :

هسته (Core)

هسته نازك شيشه اي در مركز فيبر كه سيگنا ل هاي نوري در آن حركت مي نمايند.

روكش Cladding  بخش خارجي فيبر بوده كه دورتادور هسته را احاطه كرده و باعث برگشت نورمنعكس شده به هسته مي گردد.

بافر رويه Buffer Coating  

روكش پلاستيكي كه باعث حفاظت فيبر در مقابل رطوبت و ساير موارد آسيب پذير ، است .

علايم مورد نياز در نقشه خواني مدارات

نقشه خواني مدارات الکترونیک

طبقه بندی : برق

 نقشه خواني مدارات (علائم الکترونيک)

علائم الکترونيک نشانه هايي هستند که در مدارات الکترونيکي استفاده مي شود.. آن ها بيشتر زمان مونتاژ و امتحان مدارات بکار مي روند., و البته براي استفاده از مدار .

طرح قطعات معمولا با نقشه ي مدارات فرق دارد. براي ساخت يک مدار شما بايد با طرح قطعات بر روي فيبر مدار چاپي يا نقشه مدار آشنا باشيد .لطفا به مثال هاي زير توجه کنيد.

اتصالات وسيمها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
سيم			عبور جريان به راحتي از يک قسمت مدار به قسمت ديگر آن. To pass current very easily from one part of a circuit to another.
سيم هاي متصل			لکه سياه د هنگامي که سيم ها به هم متصل هستند کشيده مي شود. This symbol is used in circuit diagrams where wires cross to show that they are connected (joined). The 'blob' is often omitted at T-junctions, but it is vital to include it at crossings.
سيمهاي بدون اتصال			در يک دياگرام به طور معمول ترجيح داده مي شود جاهايي که سيم ها همديگر را قطع نمي کنند از حالت برآمدگي استفاده گردد اما علامت سمت چپي نيز درست است ولي ممکن است شما در يک نقشه کشي لکه سياه را فراموش کرده باشيد لذا علامت سمت راست بهتر مي باشد. In complex circuit diagrams it is often necessary to draw wires crossing even though they are not connected. I prefer to use the 'hump' symbol shown on the right because the simple crossing on the left looks like a join where you have forgotten to add the 'blob'!
منابع انرژي
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
باطري			منبع انرژي الکتريکي سلول هاي انرژي معمولا به اشتباه باتري گفته مي شوند، اما باتري در واقع  2 يا چند سلول متصل به هم مي باشد. Supplies electrical energy. Single cells are often wrongly called a battery, but strictly a battery is two or more cells joined together.
باطري سري			باتري که انرژي الکتريکي را تامين کرده و از چندين سلول تشکيل شده است. Supplies electrical energy. A battery is more than one cell.
منبع DC			منبع تغذيه انرژي DC( مستقيم ، ثابت) Supplies electrical energy.
AC منبع			منبع تغذيه انرژي AC( متناوب ) Supplies electrical energy.
فيوز			يک وسيله محافظتي که در هنگام عبور جريان بيش از حد تايين شده قطع مي گردد. A safety device which will 'blow' (melt) if the current flowing through it exceeds a specified value.
ترانسفورماتور			دو حلقه از سيم که با يک هسته آهني متصل مي باشد. ترانسفورماتورها جهت کاهش يا افزايش ولتاژ استفاده مي گردند. Two coils of wire linked by an iron core. Transformers are used to step up (increase) and step down (decrease) AC voltages. Energy is transferred between the coils by the magnetic field in the core. There is no electrical connection between the coils.
زمين			اتصال به زمين؛ براي بسياري مدارات الکترونيکي به معني ولتاژ صفر مي باشد اما در بعضي مدارات  مانند مدارات راديويي به معناي اتصال واقعي به زمين مي باشد. A connection to earth. For many electronic circuits this is the 0V (zero volts) of the power supply, but for mains electricity and some radio circuits it really means the earth. It is also known as ground.
لامپ ، گرمکن ، موتور ، بيزر ، زنگ
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
لامپ			يک مبدلي که انرژي الکتريکي را به نور تبديل مي کند. A transducer which converts electrical energy to light. This symbol is used for a lamp providing illumination, for example a car headlamp or torch bulb.
لامپ (شاخص)			يک مبدلي که انرژي الکتريکي را به نور تبديل مي کند. A transducer which converts electrical energy to light. This symbol is used for a lamp which is an indicator, for example a warning light on a car dashboard.
گرم کن			يک مبدل انرژي الکتريکي به گرما. A transducer which converts electrical energy to heat.
موتور			يک مبدل انرژي الکتريکي به انرژي جنبشي (حرکتي). A transducer which converts electrical energy to kinetic energy (motion).
زنگ			مبدل انرژي الکتريکي به صوتي. A transducer which converts electrical energy to sound.
بيزر			مبدل انرژي الکتريکي به صوتي. A transducer which converts electrical energy to sound.
سلف			يک حلقه از سيم که هنگامي که از آن جريان عبور کند تبديل به آهنربا مي شود ممکن است بعضي از آن ها هسته آهني داشته باشند و بعضي مواقع به عنوان مبدل انرژي الکتريکي به انرژي مکانيکي مورد استفاده قرار مي گيرد. A coil of wire which creates a magnetic field when current passes through it. It may have an iron core inside the coil. It can be used as a transducer converting electrical energy to mechanical energy by pulling on something.
کليدها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
کليد فشاري (با فشار وصل مي کند)			يک کليد فشاري هنگامي که فشار داده مي شود اجازه عبور جريان را مي دهد يکي از موارد مورد استفاده اين کليد در زنگ درب مي باشد. A push switch allows current to flow only when the button is pressed. This is the switch used to operate a doorbell.
(با فشار قطع مي کند) کليد			اين نوع کليد فشاري به طور معمول بسته (روشن) مي باشد، هنگامي که فشار داده مي شود باز (خاموش) مي گردد. This type of push switch is normally closed (on), it is open (off) only when the button is pressed.
کليد قطع و وصل (SPST)			يک کليد روشن- خاموش هنگامي که در حالت بسته قرار مي گيرد اجازه عبور جريان را مي دهد. SPST = Single Pole, Single Throw. An on-off switch allows current to flow only when it is in the closed (on) position.
کليد دو راهه (SPDT)			جريان با توجه به محل کليد در دو مسير مي تواند قرار گيرد اما همواره جريان در يکي از مسيرها جاري است در نوعي از اين کليد حالت سومي نيز وجود دارد که کليد به هيچ کدام از اين دو مسير متصل نبوده و خاموش مي باشد به اين نوع کليد، کليد روشن- خاموش - روشن گويند. SPDT = Single Pole, Double Throw. A 2-way changeover switch directs the flow of current to one of two routes according to its position. Some SPDT switches have a central off position and are described as 'on-off-on'.
کليد روشن خاموش دوبل (DPST)			يک سوئيچ دوتايي روشن - خاموش که اغلب هنگامي که مي خواهيم هم فاز هم نول قطع باشد از آن استفاده مي کنيم. DPST = Double Pole, Single Throw. A dual on-off switch which is often used to switch mains electricity because it can isolate both the live and neutral connections.
کليد معکوس (DPDT)			اين کليد معمولا جهت معکوس کردن سيم ها در موتورها استفاده مي گردد بعضي DPDT ها داراي يک حالت وسط نيز که خاموش است مي باشد. DPDT = Double Pole, Double Throw. This switch can be wired up as a reversing switch for a motor. Some DPDT switches have a central off position.
رله			- NO = بطور معمول باز -COM = مشترک -NC = بطور معمول بسته. يک کليد الکتريکي که به وسيله الکتريسيته کنترل مي گردد براي مثال يک باتري 9 ولت مي تواند يک ولتاژ AC 220 را متصل نمايد.  An electrically operated switch, for example a 9V battery circuit connected to the coil can switch a 230V AC mains circuit. NO = Normally Open, COM = Common, NC = Normally  Closed.
مقاومت ها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
مقاومت			مقاومت جريان را محدود مي کند بعنوان مثال براي محدود کردن جريان عبوري از LED از مقاومت استفاده مي گردد همچنين از ترکيب خازن و مقاومت جهت مدارات تايمينگ استفاده مي گردد. A resistor restricts the flow of current, for example to limit the current passing through an LED. A resistor is used with a capacitor in a timing circuit.
مقاومت متغير (رئوستات)			مقاومت متغيير رئوستا در واقع از دو سر تشکيل شده و معمولا جهت کنترل جريان استاده مي گردد مانند: تنظيم روشنايي لامپ، تنظيم سرعت موتور يا تنظيم زمان شارژ خازن در مدارات تايمينگ. This type of variable resistor with 2 contacts (a rheostat) is usually used to control current. Examples include: adjusting lamp brightness, adjusting motor speed, and adjusting the rate of flow of charge into a capacitor in a timing circuit.
مقاومت متغير (پتانسيومتر)			مقاومت متغيير پتانسيومتر از سه سر تشکيل شده و معمولا جهت کنترل ولتاژاستفاده مي گردد. This type of variable resistor with 3 contacts (a potentiometer) is usually used to control voltage. It can be used like this as a transducer converting position (angle of the control spindle) to an electrical signal.
مقاومت متغير (Preset)			اين نوع مقاومت متغيير معمولا با پيچ گوشتي هاي کوچک يا ابزاري شبيه به آن تغيير کرده و براي مصارفي طراحي شده است که  بخواهيم براي يکبار آن را تغير داده وسپس ثابت بماند ضمنا به دليل ارزانتر بودن قيمت اين نوع مقاومت هاي متغيير نسبت به مقاومت هاي متغيير ديگر، در پروژه هايي که کار آنها پايان يافته و فقط يکبار تنظيم لازم است استفاده مي گردد. This type of variable resistor (a preset) is operated with a small screwdriver or similar tool. It is designed to be set when the circuit is made and then left without further adjustment. Presets are cheaper than normal variable resistors so they are often used in projects to reduce the cost.
فتوسل LDR (مقاومت نوري)			يک مبدل نور به مقاومت يعني با تغيير نور مقدار مقاومت نيز تغيير مي کند.DR = Light Dependent Resistor (مقاومت تابعي است نور) A transducer which converts brightness (light) to resistance (an electrical property).
ترميستور			يک مبدل حرارت به مقاومت يعني با تغيير دما مقدار مقاومت نيزز تغيير مي کند. A transducer which converts temperature (heat) to resistance (an electrical property).
خازنها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
خازن			يک خازن الماني جهت نگهداري از الکتريسيته مي باشد. يک خازن همراه مقاومت جهت مدارات تايمينگ يا جهت فيلترها استفاده مي گردد  . A capacitor stores electric charge. A capacitor is used with a resistor in a timing circuit. It can also be used as a filter, to block DC signals but pass AC signals.
خازن الکتريکي			اين نوع خازن ها داراي پلاريته بوده و در مدار بايد درست نصب گردند. A capacitor stores electric charge. This type must be connected the correct way round. A capacitor is used with a resistor in a timing circuit. It can also be used as a filter, to block DC signals but pass AC signals.
خازن متغير			خازن متغيير در تيونرهاي راديو استفاده مي گردد. A variable capacitor is used in a radio tuner.
خازن تريمر			اين نوع خازن متغيير معمولا با پيچ گوشتي کوچک يا ابزاري مانند آن تنظيم مي شود؛اين نوع خازن در مداراتي کاربرد دارد که نياز به تغيير دائمي نداشته و براي يکبار بخواهيم آن را تنظيم کنيم. This type of variable capacitor (a trimmer) is operated with a small screwdriver or similar tool. It is designed to be set when the circuit is made and then left without further adjustment.
ديودها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
ديود			الماني که تنها اجازه عبور جريان از يک سمت را مي دهد. A device which only allows current to flow in one direction.
LED ديود نور دهنده			يک مبدل انرژي الکتريکي به نور. A transducer which converts electrical energy to light.
Zener ديود			يک نوع ديود خاص که استفاده اصلي آن هنگامي است که ولتاژ ثابتي را از يک خوجي بخواهيم. A special diode which is used to maintain a fixed voltage across its terminals.
ديود گيرنده نور مادون قرمز			يک ديود که به نور ( معولا مادون قرمز) حساس مي باشد. A light-sensitive diode.
ترانزيستورها
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
ترانزيستور NPN			ترانزيستور جريان را تقويت مي کند کاربرد ترانزيستور بسته به نوع مدار تقويت يا سوئيچ مي باشد. A transistor amplifies current. It can be used with other components to make an amplifier or switching circuit.
ترانزيستور PNP			ترانزيستور جريان را تقويت مي کند کاربرد ترانزيستور بسته به نوع مدار تقويت يا سوئيچ مي باشد. A transistor amplifies current. It can be used with other components to make an amplifier or switching circuit.
فوتو ترانزيستور گيرنده مادون قرمز			يک ترانزيستور که به نور ( معولا مادون قرمز) حساس مي باشد. A light-sensitive transistor.
صوتي
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
ميکروفون			يک مبدل صدا به انرژي الکتريکي. A transducer which converts sound to electrical energy.
هدفون			بک مبدل انرژي الکتزريکي به صوت . A transducer which converts electrical energy to sound.
بلندگو speaker			بک مبدل انرژي الکتزريکي به صوت . A transducer which converts electrical energy to sound.
آمپليفاير (نشانه ي اصلي)			نشان يک تقويت کننده در مدارات؛ تقويت کننده اي با يک ورودي و يک خروجي. An amplifier circuit with one input. Really it is a block diagram symbol because it represents a circuit rather than just one component.
اندازه  گيري
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
ولت متر			ولتمتر جهت اندازه گيري ولتاژ به کار مي رود . A voltmeter is used to measure voltage. The proper name for voltage is 'potential difference', but most people prefer to say voltage!
آمپرمتر			اسيلوسکوپ جهت نمايش شکل سيگنال مي باشد از اسيلوسکوپ جهت به دست آوردن ولتاژ و فرکانس نيز مي توان استفاده نمود. An ammeter is used to measure current.
ميتر			گالوانومتر جهت اندازه گيري جريان هاي بسيار کم در حدود يک ميلي آمپر يا کمتر استفاده مي شود. A galvanometer is a very sensitive meter which is used to measure tiny currents, usually 1mA or less.
اسيلسکوپ			اسيلوسکوپ جهت نمايش شکل سيگنال مي باشد از اسيلوسکوپ جهت به دست آوردن ولتاژ و فرکانس نيز مي توان استفاده نمود.
اهم متر			اهم متر وسيله اي جهت اندازه گيري اهم مي باشد. An ohmmeter is used to measure resistance. Most multimeters have an ohmmeter setting.
ديگرعلائم
قطعه	نشانه ي مدار		توضيح مختصري از قطعه
آنتن			جهت گرفتن يا فرستادن امواج راديويي A device which is designed to receive or transmit radio signals. It is also known as an antenna.
گيت هاي منطقي: IEC =International Electrotechnical Commission (کميته جهاني الکتروتکنيک)
نوع گيت	علائم سنتي	علائم IEC	مفهوم علامت
NOT			گيت NOT تنها يک ورودي دارد؛ دايره در شکل (خروجي) به معناي معکوس کردن بکار مي رود؛ خروجي گيت NOT معکوس ورودي مي باشد يعني خروجي هنگامي درست است که ورودي غلط باشد.
AND			يک گيت AND مي تواند دو يا بيشتر ورودي داشته باشد؛خروجي هنگامي درست است که تمام ورودي ها درست باشد.
NAND			يک گيت NAND مي تواند دو يا بيشتر ورودي داشته باشد؛ دايره در شکل (خروجي) به معناي معکوس کردن بکار مي رود؛ ترکيب Not AND به NAND منجر مي شود،خروجي گيت NAND درست است تا هنگامي که تمام ورودي ها درست مي باشد.
OR			يک گيت OR مي تواند دو يا بيشتر ورودي داشته باشد؛خروجي هنگامي درست است که حداقل يک ورودي ها درست باشد.
NOR			يک گيت NOR مي تواند دو يا بيشتر ورودي داشته باشد؛ دايره در شکل (خروجي) به معناي معکوس کردن بکار مي رود؛ ترکيب Not OR به NOR منجر مي شود،خروجي گيت NAND درست است تا هنگامي که تمام ورودي ها اشتباه باشد.
X-OR			گيت X-OR تنها مي تواند دو ورودي داشته باشد؛ خروجي X-OR درست است تا هنگامي که دو ورودي آن متفاوت باشد. (يکي درست و ديگري اشتباه باشد.)
X-NOR			گيت X-NOR تنها مي تواند دو ورودي داشته باشد؛ دايره در شکل (خروجي) به معناي معکوس کردن بکار مي رود؛ ترکيب Not X-OR به X-NOR منجر مي شود، خروجي X-NOR درست است تا هنگامي که دو ورودي آن يکي باشد .(هردو درست يا هر دو اشتباه باشد.)

رله ديفرانسيل

رله ديفرانسيل بر اساس مقايسه جريان ها ( تراز جرياني ) کار مي کند و به مقدار جريان بستگي ندارد و فقط اگر ضريب تبديل بهم بخورد رله عمل مي کند . رله ديفرانسيل براي حفاظت ترانس ، ژنراتور ، باسبار ، الکتروموتور بکار مي رود.
مواردي که باعث عملکرد نا خواسته رله ديفرانسيل مي شود :
الف : اشباع ترانس هاي جريان CT1 و CT2 در اثر عبور جريان اتصال کوتاه خارج از محدوده حفاظت باعث عملکرد رله مي شود .
ب : وجود تپچنجر در ترانس قدرت .
ج : جريان ضربه اي در حفاظت ترانس قدرت .
بنابراين رله ديفرانسيل بايد طوري ساخته شود که در موارد بالا از عملکرد آن جلوگيري شود .
الف - اشباع ترانس هاي جريان : در اثر عبور جريان زياد ناشي از اتصال کوتاه خارج از محدوده ، حفاظت ترانس هاي جريان به ناحيه اشباع مي رسد و بعلت عدم تطبيق منحني هاي مغناطيسي آنها در ناحيه اشباع و در نتيجه خطاي ترانس هاي جريان ، اختلاف جرياني بوجود مي آيد که مي تواند باعث عملکرد نا خواسته رله شود .
ب - وجود تپچنجر در ترانس هاي قدرت : در اثر تغيير مراحل تپ چنجر در ترانس هاي قدرت چون نسبت تبديل ترانس ها در زمان تعويض تپ تغيير مي کند در نتيجه در نسبت جريان اوليه و ثانويه نيز تغييري بوجود مي آورد که باعث عملکرد ناخواسته رله مي شود . براي جلوگيري از عملکرد رله ديفرانسيل بايد پايدار باشد.
ج – جريان ضربه اي : هنگام برقدار کردن ترانس ( در صورت باز بودن ثانويه ) يک جريان ضربه اي که مقدار آن به 8 تا 12 برابر جريان نامي مي رسد از سيم پيچ اوليه عبور مي کند که چون مقدار آن در سيم پيچ اوليه مي باشد و جريان ثانويه صفر است رله ديفرانسيل به علت تفاوت جريان عمل خواهد کرد در صورتي که اين جريان زياد ، پس از چند ميلي ثانيه کاهش مي يابد و به جريان بي باري مي رسد رله نبايد در اين حالت عمل نمايد براي جلوگيري از عملکرد رله بايد inrush Proof باشد .

مجموعه دوم نمونه سوالات برق صنعتي درجه 2

- حداقل ولتاژخطرناک برای بدن انسان حدودا چقدر است؟

الف – 220 ولت                  ب-  380 ولت               ج-65 ولت                  د- 12 ولت

2- اگر ابعاد کاغذ A4برابر 297×210  میلیمتر باشد ابعاد کاغذ A3 چقدر است ؟

الف -420×841         ب-  420×297               ج- 841×594                  د-  1189×841

3- در ترسیم قطعات برای نشان دادن لبه های غیر قابل دید اجسام از ...... استفاده میشود؟

الف – خط نقطه                            ب-هاشور                   ج- خط چین               د- فلش

4- کدام مورد جزو قسمتهای مختلف کولیس نیست؟    

الف -  ورنیه                     ب-   عمق سنج                ج- سوزن                 د- خطکش

 5- در بستن تیغه اره به کمان اره باید دقت نمود که...........    

الف - دندانه های تیغه اره رو به جلو باشد                    ب- دندانه های تیغه اره روبه عقب باشد

    ج- تیغه اره کاملا شل بسته شود                                د- الف و ج

 6- از سوهان دو آجه برای براده برداری از مواد ......... با حجم ........  استفاده میشود.

   الف – سخت - زیاد           ب- سخت - کم                  ج- نرم - زیاد                د- نرم -  کم

7- برای تولید پیچ از کدام وسیله استفاده میگردد؟

    الف – حدیده                  ب- قلاویز                               ج-  مته                  د- برقو

8- حداکثر ضخامت ورق قابل برش با قیچی برش دستی چقدر است؟

الف- 10میلیمتر               ب- 5/0 میلیمتر          ج- 5/1 میلیمتر         د- 20 میلیمتر

9- در جوشکاری با برق ازکدام وسیله استفاده میشود؟       

الف -   ترانس جوش                  ب-  کپسول اکسیژن                 ج- سیم مسی                    د- هر 3 مورد

 

10- سیم کواکسیال(هم محور) برای سیم کشی کدام وسیله استفاده میگردد؟

الف – پریز برق           ب- پریز آنتن                      ج-   پریز تلفن                 د-  ب و ج

 

11- کدام گزینه جزو مقاطع استاندارد سیمهای برق نیست؟    

الف -  75/0                  ب- 5/3                               ج- 4                             د- 6

 

12- جنس سیم لحیم چیست؟   

الف – مس و روی             ب-   قلع و مس                 ج-آلومینیوم و روی              د- قلع و روی

   

 

    

13- کدام مورد جزو ذرات بارداراتم نیست؟    

الف -  پروتون                    ب- نوترون               ج-   الکترون              د- الکترون و پروتون

14- هدابت الکتریکی کدام ماده از بقیه کمتر است؟    

الف -  مس                   ب- نقره                       ج-  طلا                     د- آلومینیوم

15- در یک مدار الکتریکی با ولتاژ ثابت با افزایش مقاومت مدار جریان .....   

الف - کاهش می یابد                                          ب- افزایش می یابد      

 ج-  تغییر نمی یابد                                               د- ممکن است افزایش یا کاهش بیابد.

16-  مقاومت یک هادی به چه عواملی بستگی دارد؟  

الف – طول و سطح مقطع                                 ب-  قطر و سطح مقطع

ج- طول و سطح مقطع  و جنس سیم                   د-  جنس و طول سیم

17- مقدارمقاومتی با رنگهای سبز آبی قرمز طلایی چقدر است ؟                 

الف – 56 کیلو اهم با تلرانس 10 درصد           ب- 6/5 کیلو اهم با تلرانس 20 درصد            

 ج-  6/5 کیلو اهم با تلرانس 5 درصد               د-  56 کیلو اهم با تلرانس 20 درصد

                                   

 18- در مدار روبرو جریان چند آمپر است؟

الف- 2           ب- 4          ج- 3                 د-  5

 

 

19- ولتاژ معادل در مدار مقابل چقدر است؟

الف- 12 ولت           ب- صفر ولت

 ج- 24 ولت             د- 6ولت

 

 

 

20- برطبق قانون کولن دو بار همنام همدیگر را ..........

الف – جذب میکنند                             ب- دفع میکنند          

 ج- نه جذب و نه دفع میکنند                د- تحت تاثیر قرار میدهند ولی نیرویی به هم وارد نمیکنند.

 

21- کدام عنصر برای یکسو کردن جریان متناوب استفاده میگردد؟

الف- مقاومت                 ب- سلف                   ج – خازن                   د – دیود

22- در یک مدار RC    ثابت زمانی از چه رابطه ای به دست می آید؟

الف- R× L  T=          ب- R× C  T=           ج-  R/ L  T=            د- R /C  T=

23- اگر سطح صفحات خازن افزایش یابد ظرفیت آن ...... واگر فاصله صفحات آن کاهش یابد ظرفیت آن ......  می یابد.

الف- کاهش – افزایش                    ب- افزایش- افزایش   

 ج- افزایش -کاهش                        د- کاهش – کاهش

24- اگر بخواهیم جریان 100 آمپری را با یک آمپرمتر 5 آمپری اندازه بگیریم از ........ استفاده میکنیم.

الف- PT            ب- اتو ترانس            ج- ترانس ایزوله                       د- CT

25- واتمتر برای اندازه گیری کدام کمیت مورد استفاده قرار میگیرد؟

الف- توان اکتیو                 ب- جریان          ج- فرکانس                د- توان راکتیو                

26- کدام یک از دستگاههای زیر در مدار موازی  بسته میشود؟

الف – فرکانس متر         ب- وارمتر          ج- آمپرمتر                 د- هر سه مورد

27- در مدار مقابل قطعه مشخص شده با حرف a  چیست؟

الف- چوک         ب- لامپ       ج- استارتر             د- فیلامان لامپ

 

 

 

 

28- در نقشه مقابل ازکدام نوع کلید استفاده شده است؟

الف- تبدیل              ب- صلیبی            

 ج- یک پل             د- دو پل

 

 

 

 

29- نقشه مقابل چه نوع نقشه ای است؟

الف- حقیقی   ب- تک خطی          ج- فنی      د- مسیر جریان

 

 

 

30- کلید کولر چه وظیفه ای  دارد؟

الف- روشن کردن موتور پروانه کولر                      ب- روشن کردن موتور پمپ آب

 ج- تغییر دور موتور پروانه کولر                              د – هر 3 مورد

31- در سیم کشی روکار از کدام مورد استفاده میگردد؟

الف- داکت          ب- لوله فولادی                 ج- لوله خرطومی                 د- الف و ب

32- فاصله پریزها از کف تمام شده چقدر است؟

الف-110 cm              ب- 60 cm               ج-  30cm                      د- 10cm

33- برطبق مقررات ملی ساختمان مبحث 13 عمق دفن کابلهای فشارضعیف چقدر است؟

الف- 20cm                 ب- 7/0 الی 1 متر                ج- 2 متر                       د-5/1 متر

34- برای گرفتن انشعاب در سیستم آنتن مرکزی از ........ استفاده میگردد.

الف- سویچ                ب- اسپلیتر                 ج- آمپلی فایر                  د- trap

35- در آیفون تصویری چند سیم بین گوشی و صفحه جلوی در وصل میشود؟

الف- 5                     ب- 3                         ج- 4                      د- 2

36- سیم ارت به کدام پریز وصل میگردد؟

الف- برق                ب-   آنتن                            ج- تلفن                    د-  هر 3 مورد

37- وظیفه UPS  چیست  ؟

الف – تامین برق سه فاز                      ب- حفاظت مدار در برابر اتصال کوتاه 

ج- کنترل فاز                                     د- تامین برق اضطراری

38- برای روشن کردن لامپهای معابر به طور اتوماتیک هنگام شب از کدام وسیله استفاده میشود؟

الف- فتوسل              ب- کنسل                       ج- رله ضربه ای                          د- کنتاکتور

 

39- برای کم و زیاد کردن نور لامپ از کدام یک از وسایل زیر میتوان استفاده کرد؟

الف- UPS                          ب- CT                       ج- PT                           د- دیمر

40- در مدار آیفون معمولی ولتاژ کار دربازکن چیست؟

الف-24ولتAC         ب- 24 ولت DC           ج- 12 ولت AC          د- 12 ولت DC

41- کدام مورد جزو اجزای مدار الکتریکی کولر نیست؟

الف- موتور پمپ آب           ب- موتور پروانه                ج- خازن                  د -  شناور

42- برای اطلاع رسانی عمومی صوتی در ساختمان از کدام سیستم استفاده میگردد؟

الف- پیجینگ        ب- نمراتور            ج- کنسل           د- تلفن مرکزی

43- سیستم تلفن مرکزی برای کدام مورد استفاده میگردد؟

الف- بیمارستان        ب- هتل             ج- منزل مسکونی          د- الف و ب

44- کدام یک از مواد زیر در چاه ارت استفاده میگردد؟

الف- زغال       ب- نمک        ج- صفحه مسی        د- هر 3 مورد

45- در محل اتصال دو کابل برای اتصال هادیهای کابل بهم از کدام مورد استفاده میگردد؟

الف- گلند              ب- جوراب کابل                      ج- موف                     د- کابلشو

46- کاربرد شیرینگ (روکش حرارتی) در کجاست؟

الف – به مقره تابلو وصل میشود                    ب- روی شینها کشیده میشود

ج- روی سیمهاکشیده میشود                        د- روی بدنه تابلو کشیده میشود

47- کدام روش جهت آزمایش مقاومت زمین استفاده میگردد؟

الف- روش واتمتر     ب- روش STP           ج- روش پل تار          د-  روش اهم متر

48- کدام سیم به کلید FI  اتصال نمی یابد؟

الف- فاز                  ب- نول                          ج- زمین                 د- نول و زمین

49- کنتور تکفاز دارای سیم پیچ ........... میباشد.

الف- جریان و ولتاژ            ب- جریان               ج- ولتاژ            د- جریان و ولتاژو توان

50- کدام یک از کلیدهای زیر دارای 4 پیچ اتصال است؟

الف- تبدیل                   ب- صلیبی                        ج- تک پل                     د- دوپل

نمونه سوالات برق صنعتي درجه 2

سوالات برق صنعتی

 1 – كار قلاويز چيست ؟

الف -  ايجاد دنده داخل سوراخ                  ب – ايجاد شيار روي ميله

 ج – ايجاد رزوه روي لوله                         د -  درست كردن پيچ

2 – از سوهان آج درشت جهت سوهانكاري ................... استفاده مي شود .

الف آهن         ب – چوب           ج – فولاد            د – آلومينيم

3 – در كوليس با دقت 0.1 فاصله هر يك از تقسيمات ورنيه چقدر است ؟

الف – 0.9 سانتي متر       ب – 0.1 سانتي متر         ج - 0.9 ميلي متر          د – 0.1 ميلي متر 

4 – براي رسم كردن نقشه پرسپكتيو حداقل بايستي چند نما مشخص باشد ؟

الف – يك نما          ب – دو نما          ج – سه نما            د – چهار نما

5 – خطوط نامرئي جسم و خط محور در نقشه كشي چگونه ترسيم مي شوند ؟

الف – پر ضخيم – خط چين                                             ب - خط چين  -   پر ضخيم

ج – خط پر نازك – خط و نقطه                                         د - خط چين –  خط و نقطه

6 – در شكل زيرمقابل تعداد سيمهاي A  وB چند تا مي باشد ؟

الف – A = 5  و B = 4        ب – A = 4 و B = 5      ج –A = 4  و B = 4         د - A = 5  و B = 5

 7 – علت افشان بودن (چند رشته بودن ) اكثر سيمهاي برق چيست ؟

الف- خنثي كردن مقاومت القا يي                                    ب - خنثي كردن اثر پوستي

ج – نرم بودن سيمها                                                    د – صرفه جوئي در قطر سيم

8 – توليد الكتريسته توسط باتريها كدام روش توليد الكتريسته مي باشد ؟

الف – شيمیائي          ب- مغناطيسي                ج – الكترومكانيكي                  د – پيزو الكتريك

9 – مقاومت يك هادي با سطح مقطع هادي و طول هادي به ترتيب از راست به چپ چه رابطه اي دارد ؟

الف – مستقيم – مستقيم     ب- عكس – مستقيم        ج- مستقيم – عكس         د – عكس – عكس

10 – كدام گزينه براي مقدار مقاومت شكل مقابل بر حسب كيلو اهم صحيح است ؟

الف  - 5٪ ± 23       ب - 10٪ ± 23      ج - 5٪ ± 2.3            د - 10٪ ± 2300

 11 – درمدار شكل زير توان مصرفي در مقاومت Ω 3 چقدر است ؟

الف – w  20            ب – w25          ج – w 27                 د -  w29 

 12 – مقاومت معادل ديده شده از دو سر A و B كدام است ؟

الف – Ω1           ب – Ω 2            ج – Ω3            د – Ω 4

 13 – كدام گزينه  در مورد مدار مقابل درست است ؟

 الف – U= E1 + E2 - E3            ب – U= E1 – E2 +E3

ج – U = E1 + E2 +E3             د – U = -E1 +E2  -E3

 14 – در يك مدار فقط شامل سلف باشد در اين صورت .................

الف – جريان نسبت به ولتاژ ° 90 تقدم فاز دارد.

ب - جريان نسبت به ولتاژ ° 90 تاخر فاز دارد.

ج – جريان و ولتاژ هم فاز هستند .

د - جريان و ولتاژنسبت به يكديگر ° 180 اختلاف فاز دازند .

15 – مقاومت خازني با ظرفيت خازن و فركانس به ترتيب نسبت ............ و ............... دارد .

الف – مستقيم – مستقيم                ب – عكس – مستقيم             ج – مستقيم – عكس            د – عكس – عكس

 16 -  در يك مدار RLC سري كدام يك از گزينه  هاي زير بر قرار است ؟

الف -                                       ب -                              ج -                                        د - 

17 – در مقابل جريان چند آمپر است ؟

الف – A 3              ب – A 4           ج – A 5              د – A 25/2

 18 – اختلاف ولتاژ بين دو فاز متوالي در جريان سه فازه را ................

الف – ولتاژ خطي گويند                            ب - ولتاژموثر گويند

ج-  ولتاژ فازي گويند                               د -  ولتاژ ماكزيمم خطي گويند 

19 – عناصري مي توانند هادي خوب براي جريان الكتريسته باشندكه ...............

الف- داراي الكترونهاي آزاد كمتري باشند          ب- داراي الكترونهاي آزاد زيادي باشند 

ج - داراي پرتون كمتري باشند                        د- داراي پرتون زيادتري باشند

20- در شكل مقابل ظرفيت معادل دو سرa  و b  كدام است ؟

الف-  µF 1      ب - µF 2              ج - µF 3             د - µF 4

 21 – در يك اندازه گيري با آوومتر رنج سلكتور روي 300ولت و آخرين عدد رنج صفحه 30 مي باشد عقربه عدد 15 را نشان مي دهد مقدار اندازه گيري شده چقدر است ؟

الف – 300 ولت                 ب – 200 ولت                             ج- 150 ولت                 د – 450 ولت

22 – دررابطه با فيوز هاي NH به ترتيب حروف N  و H  داراي چه مفهومي هستند ؟

الف – ولتاژ بالا – توان بالا                                        ب - ولتاژ كم – توان كم

ج -  ولتاژ بالا – توان كم                                             د - ولتاژ كم– توان بالا

23 – به ترتيب از كليد FI – رله مغناطيسي و رله حرارتي در چه مواردي استفاده مي شود ؟

الف – حفاظت شخصي  - حفاظت در مقابل اضافه بار - حفاظت در مقابل اتصال كوتاه

ب - حفاظت در مقابل اضافه بار-  حفاظت در مقابل اتصال كوتاه - حفاظت شخصي 

ج - حفاظت شخصي  - حفاظت در مقابل اتصال كوتاه - حفاظت در مقابل اضافه بار

 د - حفاظت در مقابل اتصال كوتاه - حفاظت در مقابل اضافه بار - حفاظت شخصي 

24 – اختلاف بين مقدار اندازه گيري شده ومقدار واقعي .............. ناميده مي شود ؟

الف- خطاي مطلق         ب – خطاي نسبي                ج – خطاي ديد               د – خطاي حسي

 25 – از لحاظ اهميت كاربردي  ،كليدهاي صنعتي به ترتيب عبارتنداز...........

الف – زبانه اي – اهرمي – غلطكي                              ب –  زبانه اي – غلطكي - اهرمي

ج - غلطكي   - زبانه اي - اهرمي                                 د- اهرمي -  غلطكي - زبانه اي

26 –  علامت شكل مقابل بيانگر كدام عنصر الكتريكي است ؟

الف – فيوز فشنگي             ب – فيوز فشار قوي             ج – فيوز مينياتوري               د – بي متال

27 – فيوزهاي نصب شده در كليد فيوزهاي چاقويي معمولا از چه نوع مي باشد؟

 الف – فيوز هاي كاردي            ب – فيوز آلفا    ج – فيوز شيشه اي              د – فيوز اتوماتيك  

28 – در شكل مقابل اتصالات صحيح را تعيين كنيد ؟

 الف – ( 4  - b ) و (d – 6 ) و ( 3 – c  ) و ( a – 1 )

ب – ( 1 – a ) و ( 3 – b  ) و (c – 4 ) و ( d – 6 )

ج – ( 4 – a  ) و ( 6 – d ) و ( 1 -  c ) و ( 3 – b  )

د – ( 1 – a ) و ( d  - 3 ) و ( 4 -  b  ) و ( c  - 6)

29 – سرعت حوزه دوار موتور سه فاز القايي 4 قطبه به تزتيب در فركانسهاي 50 و 60 هرتز چقدر است ؟

الف – 1450 و 1730 دور در دقيقه               ب – 1730  و 1450 دور در دقيقه

ج – 1800و 1500 دور در دقيقه                    د – 1500 – 1800 دور در دقيقه

 30 – به ترتيب روي پلاك ژنراتور وموتور چه نوع تواني ثبت مي شود ؟

الف -  الكتريكي – مكانيكي                             ب – مكانيكي - مكانيكي

ج – مكانيكي – الكتريكي                                د- الكتريكي – الكتريكي

31 – كداميك از قسمتهاي زير مربوط به موتور القاء قفس سنجابي نيست ؟

الف – رتور                ب – استاتور                   ج – محور                       د- جاروبكهاي زغالي

32 – در يك موتور يكفازه دو خازني به ترتيب خازنهاي راه اندار و رانينگ از چه نوع هستند ؟

الف – روغني – روغني                                  ب – الكتروليتي – روغني

ج- الكتروليتي – لكتروليتي                                   د – روغني – الكتروليتي

33 – روي موتور سه فاز ي نوشته شده است  v 660 /380 اين موتور در ايران به چه صورتي مورد استفاده  قرار مي گرد ؟

الف – ستاره               ب – مثلث                ج – ستاره – مثلث              د – فرقي نمي كند

34 – براي خم كاري لوله هاي P.V.C از چه وسیله ای استفاده مي شود ؟

الف – لوله خم كن              ب – دست                         ج- حرارت و ماسه            د – قالب فلزي و دست

35 – با افزايش دما مقدار جريان مجاز عبوري از يك كابل  ....................

 الف - كم مي شود            ب – زياد مي شود                 ج – تغييري  نمي كند          د – دما اثري ندارد

36 – اگر قطريك كابل  PVC  پنج سانتي متر باشد شعاع خمش اين كابل چند سانتي متر است ؟

الف – 90                       ب – 60                              ج – 65                       د – 75

37 – نقش حلقه هاي اتصال كوتاه در هسته آهني كنتاكتورهاي جريان متناوب چيست ؟

الف – كاهش افت ولتاژ           ب – افزايش افت ولتاژ                 ج – كاهش حرارت          د – جلوگيري از نوسانات

38 – علامت NC – NO  بر روي شستيها وكنتاكتور ها نوشته مي شودند به ترتيب داراي چه مفهومي است ؟

الف- روشن و خاموش كردن                        ب – در حالت معمولي باز و در حالت معمولي بسته

ج – خاموش وروشن كردن                          د – تيغه هاي فرمان و تيغه هاي قدرت

39 – در مدار راه اندازي الكتروموتور هاي كه تعداد دفعات قطع ووصلشان زياد است از چه نوع كنتاكتوري استفاده ميشود ؟

الف – AC1                           ب – AC4                          ج – AC2                 د – AC11

40 – كدام كليد براي راه اندازي الكتروموتورهاي القايي مناسب است ؟

  الف – كليد اهرمي                ب- كليدغلطكي                       ج – كليد زبانه اي           د – كليد مغناطيسي   

41 – مفهوم Vc  و Vi  در كنتاكتور چيست ؟

 الف – ولتاژ بوبين – ولتاژ خط                        ب – ولتاژ خط – ولتاژ عايقي

ج – ولتاژ بوبين – ولتاژ عايقي                         د – ولتاژخط – ولتاژنام كنتاكتهاي قدرت

42 - براي محدود كردن حركت دستگاها در مدارهاي فرمان كنتاكتوري از كدام وسيله استفاده مي شود ؟

الف – ميكروسوييچ       ب – تايمر            ج – شستي پدالي         د – شستي استارت استپ دوبل

 43 – Ith2 يك كنتاكتور عبارتست از .............

الف – جريان اتصال كوتاه       ب – جريان بوبين كنتاكتور          ج – جريان هشت ساعته          د – جريان دايمي  

44 – كداميك از شكلهاي زير مربوط به گيت  AND  مي باشد ؟

الف -                                    ب -                                  ج -                              د -                                                                      

   45 – جدول در ستي زير مربوط به كدام دروازه منطقي مي باشد ؟

الف – NOT                ب -  OR          ج – AND                   د- NOR

46 - شکل مقابل بیانگر کدام عنصر الکترونیکی است ؟

الف – ترانزیستور NPN               ب – تریستور NPN

ج -  ترانزیستور PNP                  د - تریستور  PNP

 47 - در تابلو های برقی وسیله ای انرژی الکتریکی را جمع و پخش می کند چه نام دارد؟

الف – مقره          ب – شینه              ج – پایه مقره                   د – دستگاههای اندازه گیری

48 – در مدار فرمان زير ، كنتاكتورهاي K1M و K2M به ترتيب براي راه اندازيم موتورهاي سه فاز m1  و m2  در نظر گرفته شده اند .اگر در آن جاي كنتاكت باز K1  در مسير كنتاكتور K2M  ، كنتاكت بسته K1  را قار دهيم ، در ان صورت :

الف – با فشار دادن شستي  S1 ، m1 و m2 روشن مي شوند

ب – در صورتيكه m2  روشن باشد ، با فشردن شستي S1 ، m1 روشن نمي شود

ج - در صورتيكه m1  روشن باشد ، ، با فشردن شستي S2 ، m2 روشن نمي شود

د – براي روشن كردن m2  ، ابتا بايد حتما m1  را روشن كرد

49 – يك ديود ايده ال در باياس موافق مانند يك كليد ................. و در باياس معكوس مانند يك كليد ........... عمل مي كند ؟

الف – وصل – باز                ب- باز – وصل                ج- باز – باز             د – وصل – وصل

50 – سيم ارت به چه منظور بكار مي رود ؟

الف- حفاظت دستگاه          ب – حفاظت شخص        ج – كم كردن جريان               د – الف و ب صحيح است

ترانسفورماتور قدرت

ترانسفورماتور قدرت
ترانسفور ماتور وسیله ای است كه انرژی الكتریكی را در یك سیستم جریان متناوب از یك مدار به مدار دیگر انتقال می دهد و می تواند ولتاژ كم را به ولتاژ زیاد وبالعكس تبدیل نماید .
برخلاف ماشینهای الكتریكی كه انرژی الكتریكی و مكانیكی را به یكدیگر تبدیل می كند ، در ترانسفور ماتور انرژی به همان شكل الكتریكی باقیمانده و فركانس آن نیز تغییر نمیكند و فقط مقادیر ولتاژ و جریان در اولیه و ثانویه متفاوت خواهد بود . ترانسفورماتورها نه تنها به عنوان اجزاء اصلی سیستم های انتقال و پخش انرژی مطرح هستند بلكه در تغذیه مدارهای الكترونیك و كنترل ، یكسوسازی ، اندازه گیری و كوره های الكتریكی نیز نقش مهمی بر عهده دارند .
انواع ترانسفورماتورها را میتوان برحسب وظایف آنها بصورت ذیل بسته بندی كرد :
1- ترانسفورماتورهای قدرت در نیروگاهها و پستهای فشار قوی
2- ترانسهای توزیع در پستهای توزیع زمینی و هوایی ، برای پخش انرژی در سطح شهرها و كارخانه ها
3- ترانسهای قدرت برای مقاصد خاص مانند كوره های ذوب آلومینیم ، یكسوسازها و واحدهای جوشكاری
4- اتوترانسها جهت تبدیل ولتاژ با نسبت كم و راه اندازی موتورهای القایی
5- ترانسهای الترونیك
6- ترانسهای ولتاژ و جریان جهت مقاصد اندازه گیری و حفاظت
7- ترانسهای زمین برای ایجاد نقطه صفر و زمین كردن نقطه صفر
8- ترانسهای آزمایشگاه فشار قوی و ...
و از نظر ماده عایقی و ماده خنك كننده نیز ترانسفورماترها را می توان بصورت ذیل بسته بندی كرد :
1- ترانسفورماتورهای روغنی Oil immersed power Transformer
2- ترانسفورماتورهای خشك Dry type transformer 3-ترانسفورماتورهای با عایق گازی (sf6) Gas insulated transformer
سایر ترانسفورماتورها مانند ترانسفورماتورهای كوره ، ترانسفورماتورهای تغییر دهنده فاز و..
بعنوان ترانسفورماتورهای خاص قلمداد می گردند .
ترانسفورماتورهای قدرت پست فولاد خراسان كه به نام T2 , T1 قلمداد می شوند ، از نوع ترانسفورهای روغنی هستند


ساختمان ترانسهای قدرت روغنی
قسمتهای اصلی در ساختمان ترانسفورماتورهای قدرت روغنی عبارتند از:
1- هسته یك مدار مغناطیسی
2- سیم پیچ های اولیه و ثانویه
3- تانك اصلی روغن
به جز موارد فوق اجزا دیگری نیز به منظور اندازه گیری وحفاظت به شرح زیر وجوددارند :
1- كنسرواتوریا منبع انبساط روغن
2- بك چنجر
3- ترمومترها
4- نشان دهنده های سطح روغن
5- رله بوخ هلتز
6- سوپاپ اطمینان یا لوله انفجاری / شیر فشار شكن )
7- رادیاتور یا مبدلهای حرارتی
8- پمپ و فن ها
10 – شیرهای نمونه برداری از روغن پایین و بالای تانك
11- شیرهای مربوط به پركردن و تخلیه روغن ترانس
12- مجرای تنفسی و سیلیكاژل مربوط به تانك اصلی و تب چنجر
13- تابلوی كنترل
14- تابلوی مكانیزم تب چنجر
15- چرخ ها
16- پلاك مشخصات نامی

1- هسته :
هسته ترانس یك مدار مغناطیسی خوب با حداقل فاصله هوایی و حداقل مقاومت مغناطیسی است تا فورانهای مغناطیسی براحتی از آن عبور كنند . هسته بصورت ورقه ورقه ساخته شده و ضخامت ورقه ها حدود0.3 میلیمتر و حتی كمتر است . برای كاهش تلفات فوكو ورقه ها تا حد امكان نازك ساخته می شوند و لی ضخامت آنها نباید بحدی برسد كه از نظر مكانیكی ضعیف شده و تاب بردارد .
در ترانسهای قدرت ضخامت ورقه ها معمولاً 0.3 یا 0.33 میلیمترانتخاب می شود كه این ورقه ها توسط لایه نازكی از وارنیش عایقی با یك سیم نازك عایقی ، نسبت به هم عایق می شوند .
2- سیم پیچی های ترانس
در ساختمان سیم پیچ های ترانس باید موارد متعددی در نظر گرفته شوند كه در ذیل به مهمترین آنها اشاره می نمائیم :
1- در سیم پیچ هاباید جنبه های اقتصادی كه همان مصرف مقدار مس و راندمان ترانس می باشد ، مراعات شود .
2- ساختمان سیم پیچ ها برای رژیم حرارتی كه باید در آن كار كند محاسبه شود ، زیرا در غیر این صورت عمر ترانس كاسته خواهد شد .
3- سیم پیچ ها در مقابل تنش ها و كشش های حاصل از اتصال كوتاه های ناگهانی مقاوم شوند .
4- سیم پیچ ها باید در مقابل اضافه ولتاژهای ناگهانی از نقطه نظر عایقی ، مقاومت لازم را داشته باشند .
سیم پیچ ترانس ها نسبت به هم در نوع سیم پیچ ، تعداد حلقه ها درجه و اندازه سیمها و ضخامت عایق بین حلقه ها متفوت خواهند بود . هر چه ولتاژ ترانس بالا برود ، تعداد حلقه های سیم پیچ بیشتر می شود و هر چه ظرفیت ترانس بیشتر شود ، اندازه سیم ها بزرگتر می گردد .
در ترانس با هسته ستونی ، سیم پیچها اعم از فشار قوی ، متوسط و فشار ضعیف و سیم پیچ تنظیم – بصورت استوانه متحدالمركز روی ستونهای هسته قرار می گیرند . معمولاً سیم پیچ فشار ضعیف در داخل و فشار قوی در خارج واقع می شوند و ترتیب فوق به این دلیل رعایت می شود كه عایق كاری فشار ضعیف نسبت به هسته راحت تر است .
3- تانك اصلی روغن
تانك ترانس یك ظرف مكعب یا بیضوی شكل است كه هسته و سیم پیچ های ترانس در آن قرار می گیرند و نقش یك پوشش حفاظتی را برای آنها ایفا می كند داخل این ظرف از روغن پر می شود بطوریكه هسته و سیم پیچ كاملاً در روغن فرو می روند . سطح خارجی تانك تلفات گرمایی داخل ترانس را به بیرون منتقل می كند از هر مترمربع سطح تانك حدوداً 400 الی 450 رات توان گرمایی به خارج منتقل می شود ، بطوریكه در ترانسهای كوچك ، همین سطح برای خنك كاری كافی است و به تمهیدات دیگری نظیر رادیاتور وفن نیاز نمی باشد . در ترانسهای تا KVA 50 بدنه تانك از ورق ساده فولادی به ضخامت حدوداً MM3 میلیمتر ساخته می شود ، سطح آن صاف بوده و نیازی به میله های تقویتی یا لوله های خنك كن ندارد . هر 4 وجه ترانس از یك ورق یك پارچه درست می شود و فقط در یك گوشه جوشكاری می گردد .
تانك ترانس بایستی موجب شود كه موارد مشروحه ذیل تأمین گردند :
- حفاظتی برای هسته ، سیم پیچ ، روغن و سایر متعلقات داخلی باشد .
- دارای استقامت كافی باشد كه در حین حمل و نقل و نیز در زمان اتصال كوتاه داخلی بتواند تنش های مكانیكی ایجاد شده را تحمل نماید .
- ارتعاشات و صدا در آن به حداقل برسد .
- ساختمان آن در برابر نشت روغن و یا نفوذ هوا كاملاً آب بندی باشد .
- سطوح كافی برای دفع گرمای ناشی از تلفات ترانس را تأمین كند .
- محلی برای نصب بوشینگها ، تب چنجر ، مخزن ذخیره روغن و سایر متعلقات باشد.
- از نظر باعاد در حدی باشد كه براحتی قابل تحمل و حمل و نقل از طریق جاده یا راه آهن باشد .
- حداقل تلفات ناكو در آن ایجاد شود .
- حداقل میدان مغناطیسی در خارج از آن وجود داشته باشد .
به این ترتیب طراحی تانك ترانس به روش پیش بینی شده برای حمل و نفل آن نیز بستگی دارد .
4- مقره ها ( بوشینگ ها )
سرهای خروجی سیم پیچ های فشار قوی و فشار ضعیف باید نسبت به بدنه فلزی تانك ، عایقكاری شوند . برای این منظور از مقره ها استفاده می شود . مقره یا بوشینگ تشكیل شده است از یك هادی مركزی كه توسط عایق های مناسبی در میان گرفته شده است .
بوشینگها روی در پوش فوقانی ترانس نصب می شوند و در موارد نادری بوشینگها را روی دیوارة جانبی تانك هم نصب می كنند . انتهای پایینی مقره در داخل تانك جای می گیرد ، در حالیكه سر دیگر آن در بالای درپوش و در هوای خارج واقع می شود .
ترمینالهای هر دو سر دارای بستهای مناسبی برای اتصال به سر هادی های داخل ترانس و نیز هادی های شبكه می باشند . شكل و اندازه بوشینگها به كلاس ولتاژ ، نوع محل ( داخل ساختمان یا در هوای آزاد ) و جریان نامی آن بستگی دارد . بوشینگهای داخل ساختمانی نسبتاً كوچك بوده و سطح آن صاف است ، اما بوشینگهای هوای آزاد كاملاً در معرض شرایط مختلف جوی نظیر برف و باران و آلودگی و ... قرار می گیرند ، بنابراین از نظر شكل كاملاً متفاوتند و از سپرهایی به شكل چتر تشكیل می شوند ، تا سطح زیرین آنها در مقابل باران خشك نگه داشته شوند . دراین صورت سطح خارجی آنها زیاد شده و فاصله خزش جرقه روی سطح چینی عایق زیادتر می گردد و در نتیجه استقامت الكتریكی بوشینگ افزایش می یابد .
در حال حاضر تمام ترانسهای با قدرت زیاد ، برای كار در هوای آزاد ساخته می شوند و مقره های عایقی ، برای ولتاژهای مختلف زیر موجود می باشند :
0.5و1و3 و6 تا 10 و20 و 35 و110 و220 و320 و500 و750 كیلووات
در ترانسهای قدرت از 3 تا 10 كیلووالت ، همان بوشینگ kv10 بكار می رود . برای ترانسهای kv 1 و كمتر از مقره چینی ساده یا مقره اپوكسی زرین ساخته می شود .
سیستم های اندازه گیری و حفاظت ترانس


1- كنسر واتور یا منبع انبساط روغن
منبع ذخیره روغن كه به اسامی منبع انبساط و كنسرواتور نیز نامیده می شود ، تانكی است كه در بالاترین قسمت ترانس نصب می شود در حین تغییرات بار روزانه ، روغن ترانس انبساط وانقباض می یابد و در حین انبساط وارد منبع ذخیره می شود . اندازه و حجم منبع ذخیره به اندازه ترانس و تغییرات دمایی آن در هنگام بهره برداری بستگی دارد . در ترانسهایی كه دارای تب چنجر قابل قطع زیر بار هستند ، منبع انبساط به دو بخش تقسیم می گردد كه قسمت كوچكتر برای تب چنجر و قسمت بزرگتر برای تانك اصلی در نظر گرفته می شود . از بالای هر قسمت منبع ذخیره ، لوله ای به فضای آزاد آورده می شود ، كه به آن مجرای تنفسی می گویند (Breather) در ورودی این مجرا ظرف شیشه ای قرار دارد ، كه داخل آن از ماده ای رطوبت گیر به نام سیلیكاژل پر می شود . به این ترتیب هوای ورودی به ترانس رطوبت خود را از دست داده و كاملاً خشك خواهد بود .
در هر قسمت منبع ذخیره ، یك نشان دهندة سطح روغن نصب می شود تا سطح روغن را در حین كار ترانس بتوان نظارت كرد و همچنین دو سطح منبع دیگر كه مجهز به كنتاكت آلارم می باشند نیز بر روی آنها نصب می گردند سطح خارجی منبع ذخیره نیز با رنگ مناسب پوشیده می شود تا از خوردگی و زنگ زدن محافظت گردد .
2- تپ چنجر
در بارهای مختلف افت ولتاژ در ترانسفورماتورها و خطوط نیز تغییر می كند و سبب تغییر ولتاژ شبكه می شود . كنترل ولتاژ شبكه های توزیع و انتقال عمدتاً توسط تب چنجر ایجاد می شود . اساس كار تب چنجر بر تغییر نسبت تبدیل ترانس استوار است . بدین ترتیب كه با انشعاباتی كه در سیم پیچ فشار قوی تعبیه می گردد تعداد دور سیم پیچ را تغییر داده و سبب تغییر ولتاژ خروجی ترانس می گردد

تپ چنجرها بطور گسترده ای برای كنترل ولتاژ شبكه در سطوح مختلف ولتاژی بكار گرفته می شوند . معمولاً كنترل ولتاژ در محدودة %15 +_ مقدور است . ولتاژ هر پله تب چنجر عموماً بین 1 تا 5/2 درصد تغییر می كند انتخاب مقدار كم برای پله ها سبب افزایش تعداد تپ ها می گردد و انتخاب مقدار بالا برای هر پله باعث عدم امكان تنظیم دقیق ولتاژ مورد نظر می گردد .
محل تپ چنجر : (( تپ چنجر ))

در ترانسفورماتورهای پست فولاد در داخل تانك اصلی ، قسمتی را برای بخش اصلی تب چنجر ( دایورترسوئیچ ) در نظر گرفته اند این قسمت كاملاً آب بندی شده است داخل آن نیز با روغن ترانس پر شده است . این روغن كاملاً از روغن تانك اصلی جداست و باهم مخلوط نمی شود . تپ چنجر را در سمت فشار قوی نصب كرده اند كه دارای مزیت های زیرمی باشند :
الف) در طرف فشار قوی جریان كمتر است لذا برای تپ چنجرهایی كه زیر بار عمل می كنند حذف جرقه ساده تر است .
ب) چون تعداد دور سیم پیچها ی فشار قوی بیشتر است ، لذا امكان تغییرات یكنواخت تروپه های كوچكتر به راحتی میسر است . در اتصال ستاره انشعابات تب چنجر را در سمت نقطه صفر قرار می دهند تا عایق كاری آن نسبت به زمین ساده تر باشد .
بهره برداری از ترانسفورماتورهای با تنظیم كننده ولتاژ زیر بار :
اكثر ترانسفورماتورها دارای دستگاهی بنام تب چنجر بوده كه كار آنها عملاً در مدار گذاشتن و خارج كردن تعدادی از حلقه های سیم پیچی ترانسفورماتور به منظور تغییر دادن در نسبت تبدیل ترانس می باشد . عموماً این دستگاه در قسمت فشار قوی قرار می گیرد .
تب چنجر ترانسفورماتورها عموماً بر 2 نوع می باشند :
1- On load tap changer : ترانسفورماتورهایی كه تب آنها زمانی كه تپ ترانسفورماتور زیربار است ، قابل تغییر می باشد .
2- Off load tap changer : ترانسفورماتورهایی كه تب آنها فقط زمانی كه در مدار نباشند ، قابل تغییر می باشند .
این تغییر تپ در محل روی بدنة ترانس صورت می گیرد . به این ترتیب با توجه به تعداد تپ و اینكه هر تپ چه مقدار تغییر ولتاژ بوجود می آورد و نیاز به چه مقدار تغییر در ولتاژ می باشد ، تب آنها را بر حسب نیاز سیستم تغییر می دهیم . مكانیزم عمل تپ به طور كلی به این صورت است كه اهرمی قادر است در جهت گردش عقربه های ساعت تعداد حلقه های سیم پیچ را كم و در خلاف آن زیاد نماید .
ترانسفورماتورهایی كه مجهز به سیستم اتوماتیك ولتاژ
( Avr = Automatic voltage regulation)
می باشند به طریق زیر تغییر تب صورت می گیرد :
الف) اتوماتیك ب) دستی و الكتریكی از اطاق فرمان
ج) دستی الكتریكی از محل د) دستی مكانیكی توسط اهرم مخصوص
هر تغییر Tab در اولیه ترانس قدرت به اندازه kv5 در ولتاژ ورودی ترانس تغییر ایجاد می كند .
ترانس فولاد از نوع تب چنجر on loud بوده یعنی در زیر بار قابل قطع و وصل كردن است .
و تب چنجر off loud در خطوط kv20 در ترانسهای نورد و فولادسازی این مجتمع كاربرد دارد .
3- ترمومترها :ا

این نشان دهنده ها ، از نوع عقربه ای بوده و برای تشخیص درجه حرارت گرمترین نقطه سیم پیچی ترانس بكار میرود . معمولاً به ازاء هر گروه سیم یك نشان دهنده بكار گرفته شده كه روی یك از فازها نصب می شود . این روش اندازه گیری بصورت غیرمستقیم است به این معنی كه غلاف ترمومتر داخل روغن بوده و دمای روغن را حس می كند، سپس توسط یك زف جریانی متناوب با جریان عبوری از سیم پیچ از كویل حرارتی عبور میكند
، لذا گرمایی متناسب با سیم پیچ ها در ترمومتر ایجاد می شود .
نشان دهنده حرارت ورغن :
این نشان دهنده نیز از نوع عقربه ای بوده و عنصر حساس آن در بالای ترانس و در حول و حوش گرمترین محل روغن نصب می شود و خود آن روی بدنه ترانس و در مجاورت ترمومترهای سیم پیچ ها نصب می گردد . نوع عنصر حساس ، اغلب مقاومت حساس به دما است .
4- نشان دهندة سطح روغن :
اگر چه رله بوخهولتز می تواند كاهش سطح روغن را نشان دهد ولی ، برای داشتن ضریب اطمینان بالاتر ، نشان دهندة سطح روغن نیز بروی منبع ذخیره ( كنسرواتور) پیش بینی می شود . ممكن است نشان دهنده بصورت دریچه شیشه ای برای دیدن سطح روغن باشد . علاوه برآن ، نشان دهنده نوع عقربه ای كه از طریق مغناطیس ، با شناور داخل منبع كنسرواتور در ارتباط است . نیز تعبیه می گردد و باید طوری نصب شود كه از سطح زمین قابل رؤیت باشد . عقربه نشان دهنده باید نمایانگر سطوح حداكثر ، حداقل و نرمال بوده و كنتاكتهایی برای آلارم نیز باید پیش بینی شده باشد
5- رله بوخهولتز :

تجهیزات الكتریكی كه داخل آنها پر از روغن است نظیر ترانسفورماتورها ، بوشینگهای آنها و ترمینال باكس مربوط به كابلها را می توان جهت محافظت از عیوب داخلی و از دست رفتن روغن آنها ، با رله بوخهولتز حفاظت كرد .
این رله كه در لوله رابط بین تانك ومنبع ذخیره نصب می شود از دو گوی شناور كه در داخل محفظه رله نصب شده اند و می توانند همراه با سطح روغن جابجا شوند ، تشكیل شده است . دو عدد كلید جیوه ای نیز با شناور همراه هستند و می توانند كنتاكتهایی را قطع یا وصل كنند رله بوخهلتز بسیار دقیق است و از آنجا كه در مراحل اولیه آغاز شدن بسیاری از مشكلات ، آلارم می دهد . این شانس را به پرسنل بهره برداری می دهد كه شرایط خطرناك را خیلی زود شناسایی كنند . و از آسیب های جدی به تجهیزات جلوگیری نمایند .
تنظیم درجه حساسیت رله بوخهولتز كاملاً تجربی است و بستگی به ترانس و رله دارد . در هر حال باید دقت داشت كه رله خیلی حساس نباشد ، زیرا اضافه بار كم و جریانهای اتصال كوتاه شدید خارجی و حتی تغییرات درجه حرارت موسمی ، سبب جریان پیدا كردن روغن می شود كه نباید رله بوخهولتز را بكار اندازد . پس از هر تریپ ترانس ، در اثر رله بوخهولتز باید گازهایی كه در محفظه رله جمع شده است را خارج نمود تا شناور آن به حالت اولیه خود بازگردد.
در ضمن باید گازهایی را كه به محفظه گاز رله خارج می كنیم ، از نظر قابلیت اشتعال مورد آزمایش قرار دهیم ، زیرا در صورتیكه ترانسفورماتور خوب تحت خلاء قرار نگرفته باشد ، هوای موجود در داخل روغن ، كم كم خارج شده و در رله جمع می گردد و می تواند سبب ظاهر شدن آلارم گردد .
همچنین ممكن است به طریقی هوا به داخل ترانسفورماتور نفوذ كرده باشد . این عمل در ترانسهایی كه روغن آنرا جدیداً عوض كرده اند بیشتر پیش می آید . با وجود اینكه رله بوخهولتز یك رله بسیار خوبی است و می تواند از آغاز پیدایش نقص آن را تشخیص دهد ، و لیكن دارای محدویت هایی نیز هست كه در ادامه ذكر می گردد .
محدودیت های رله بوخهولتز :

۱-فقط خطاهایی را تشخیص می دهد كه در سطح روغن پایین تر از رله اتفاق افتاده باشد .
2- تنظیم كلید جیوه ای را نمی توان زیاد حساس گرفت ، زیرا در این صورت لرزشهای ناشی از بهره برداری ، زلزله ، شوكهای مكانیكی در خط و حتی نشستن پرنده ها ، ممكن است اشتباهاً آنرا به كار اندازند .
3- می نیمم زمان عمل كردن آن 0.1 ثانیه است و متوسط آن 0.2 ثانیه . چنین رله ای خیلی كند به حساب می آید ، و لیكن با وجود آن ارزش این رله بسیار بالاست .
4- از نظر اقتصادی رله بوخهولتز برای ترانسهای كمتر از kva 500 بكار برده نمی شود .

6- سوپاپ اطمینان یا لوله انفجاری ( شیر فشار شكن )


در اثر اتصال كوتاه ناگهانی و یا هر حادثة دیگر در هسته و سیم پیچها كه منجر به ایجاد گاز شدید شود ، فشار داخل تانك می تواند به میزان خطرناكی افزایش یابد . برای جلوگیری از خطر انفجار تانك ، در بالای درپوش آن شیر فشار شكن نصب می گردد .
این شیزر در عرض چند میلی ثانیه عمل خواهد كرد و سبب تخلیه فشار خواهد شد . در همین موقع ، میكرو سویچی كه همراه آن است ، سبب بسته شدن مدار تریپ می گردد . پس از كاهش فشار در اثر نیروی فنر ، شیر خود به خود بسته خواهد شد .
7- رادیاتور یا مبدل حرارتی

نظر به اینكه روغن دارای خاصیت عایقی خوب و همچنین تبادل حرارتی زیاد می باشد . در ترانسفورماتورها بعنوان خنك كننده مورد استفاده قرار می گیرد . جهت تبادل حرارتی بهتر با محیط اطراف ، اصولاً روغن از طریق رادیاتور و پمپ های روغن یك سیكل بسته را طی می نماید و حین عبور از رادیاتورها توسط فن ها با محیط اطراف تبادل حرارتی انجام می دهد . لازم به توضیح است در بعضی از ترانسفورماتورهای واحدهای آبی روغن توسط كولرهای آبی ( Heat exchanger ) خنك می شود .
8- پمپ و فن ها

جهت تبادل حرارتی بهتر با محیط اطراف ، اصولاً روغن از طریق رادیاتور و پمپ های روغن یك سیكل بسته را طی می نماید و حین عبور از رادیاتورها توسط فن ها با محیط اطراف تبادل حرارتی انجام می دهد .
ترانسفورماتورهای مجتمع فولاد دارای چهار عدد فن می باشد كه در شرایط خاص ( حرارت بالا ) 2 به 2 شروع می كنند .

معمولاً در ترانس های قدرت كه مجهز به پمپ روغن می باشند ، یك نشان دهندة فولی روغن در مسیر بای پاس و به موازات مسیر پمپ های روغن نصب می شود كه در شرایط روشن بودن پمپ ها و جاری بودن روغن ، صفحه معلق آن به صورت مایل قرار می گیرد . اما به خاموش شدن پمپ و یا قطع جریان روغن – به هر دلیل دیگر – صفحه بر اثر نیروی وزن پایین آمده و بصورت قائم واقع می شود . در این حالت ، اغلب سبب بسته شدن كنتاكتی خواهد شد كه موقعیت این صفحه را در اتاق فرمان گزارش می نماید . همچنین از طریق دریچه شیشه ای ، موقعیت آن قابل رؤیت است .
10 – شیرهای نمونه برداری از روغن پایین و بالای تانك
11- شیرهای مربوط به پركردن و تخلیه روغن ترانس
12- مجرای تنفسی و سیلیكاژل مربوط به تانك اصلی و تب چنجر
منبع ذخیره روغن توسط یك یا دو مجرای تنفسی به هوای آزاد مربوط می گردد و در ورودی آن یك ظرف شیشه ای كار گذاشته می شود كه بسته به بزرگی منبع می تواند از یك یا چند قسمت تشكیل شده باشد . درون این ظرفها را با سیلیكاژل پر می كنند .
هنگامیكه بار ترانس زیاد باشد و روغن گرم شود بر اثر انبساط روغن مقداری از هوای داخل منبع ذخیره از طریق مجرای تنفسی خارج می شود . در انتهای ظرف سیلیكاژل یك مجرا وجود دارد كه در بالای آن یك پیاله زنگی شكل بصورت معكوس قرار دارد و در ته ظرف مقداری روغن ترانس ریخته می شود . به این مجموعه تله هوا (air trap) میگویند .
هوا برای خارج شدن ا زمنبع ذخیره باید از این تله بگذرد هنگامیكه روغن منقبض می شود فشار داخل منبع ذخیره كاهش می یابد . و فشار هوای بیرون بر سطح روغن داخل تله ، سبب می گردد كه سطح روغن داخل زنگ تا آنجا پائین بیاید كه هوا بتواند از آن عبور كند و پس از گذشتن از سیلیكاژل به منبع ذخیره برسد . به این ترتیب روغن، ذرات معلق در هوا را می گیرد و سیلیكاژل كه یك ماده رطوبت گیر است باعث جذب رطوبت هوا خواهد شد .
سیلیكاژل به صورت دانه های گرد كوچكی است كه در شرایط خشك ، رنگ آن آبی است و با جذب رطوبت به رنگ صورتی در خواهدآمد . وقتی حدود 75% درصد از سیلیكاژل داخل ظرف تغییر رنگ داد باید آن را تعویض نمود . سیلیكاژل صورتی شده را برای بازیافت به آزمایشگاه می فرستند سيلیكاژل از پایین ظرف شروع به تغییر رنگ می كند . اگر در مواردی مشاهده شود این تغییر رنگ از بالای ظرف شروع شده است به این معنی است كه نشتی هوا وجود دارد و باید آن را برطرف نمود .
13- تابلوی كنترل
14- تابلوی مكانیزم تب چنجر
15- چرخ ها
16- پلاك مشخصات نامی 

ترانسهای قدرت T1 ,T2 (400/33KV) پست اتصالشان بصورت ستاره مثلث می باشد این بدان علت است كه اتصال ستاره – مثلث در پست های فرعی و در پایان خط انتقال بكار می رود و توسط آن ولتاژ فشار قوی به متوسط یا فشار ضعیف تبدیل می شود تا به ترانس توزیع متصل گردد .
از زیان دیگر این روش این است كه چون هارمونی سوم جریان در مثلث بسته می تواند جریان یابد ، لذا جریان آن سینوسی بوده و در نتیجه ولتاژهای ثانویه سینوسی می باشند ( یعنی دارای هارمونی سوم ولتاژ نمی باشند ) .
كاربرد این اتصال :
1- پست های فرعی انتهای خط انتقال انرژی
2- تبدیل فشار قوی به فشار ضعیف
3- در مواردی كه همه مصرف كننده ها سه فاز داشته باشند .
اتصال زیگزاگ :
همانگونه كه از اسمش پیداست این اتصال در ترانس زیگزاگ استفاده شده است :
مزایای این اتصال : 1- از ثانویه ترانس قدرت در مقابل اتصال زمین حفاظت می كند .
2- نامتعادلی بار را شدیداً كاهش می دهد .
3- مانند اتصال مثلث هارمونی سوم ولتاژ را حذف می كند .
اتصال ترانس مصرف داخلی پست بصورت مثلث – ستاره می باشد : 33KV/380Vاین اتصال در سیستمهای توزیعی ( چهار سمبه ) بكار می رود كه همزمان می تواند هم مصرف كننده های سه فاز را تغذیه نماید و هم بصورت تكفاز در مصارف خانگی و روشنایی استفاده شود .

قطع و وصل ترانسفورماتورهای قدرت :
جهت قطع ترانسفورماتور بایستی ابتدا بار ترانسفورماتوری كه قرار است از مدار خارج گردد محاسبه شود . اگر امكان مانور دادن بار بر روی ترانسفورماتورهای پرالل وجود داشته باشد ، می توان پس از انجام مانور اقدام به قطع دژنكتور طرف ثانویه ترانسفورماتور نمود . بعد از آن پك ترانسفورماتور را در صورتیكه از نوع O.L.T.C باشد ، روی حالت زمان گذاشته و سپس دژنكتور طرف اولیه قطع گردد .
در صورتیكه امكان مانور بار وجود نداشته باشد و یا خروج ترانسفورماتور اضطراری نباشد ، خاموشی به یكی از روزهای تعطیل یا در ساعاتی از شبانه روز كه بار خروجی حداقل داشته باشد ، موكول می گردد . عمل وصل ترانسفورماتورها عیناً عكس عملیاتی است كه در حالت قطع صورت می گیرد .

تجهیزات اندازه گیری و حفاظت ترانسفور ماتور 165MVA یا 62.5MVA پست 400KV
1- ترانسفورماتورهای جریان
2- نشان دهنده درجه حرارت سیم پیچ
3- نشان دهنده درجه حرارت روغن
4- Pressure relief valve
5- سیلیكاژل Dehy drating breather ( محفظه سیلیكاژل )
6- رله بوخهولتز Buchholz relay
7- Gas collector
8- كیج مغناطیسی سطح روغن

تصوير ترانسفورماتور

1- تست نسبت تبدیل :(RATIO)

2- تست پیوستگی تپ چنجر(TAP CONTINUE)

     3- تست مقاومت عایقی : (MEGGER)

4- تست جریان بی باری :(NO_LOAD)

5- تست شار مغناطیسی :(flow) 

6- تست گروه برداری :(VECTOR GROUP)

7- تست اتصال کوتاه :(SHORT CIRCUIT)

8- تست مقاومت اهمی :(RESISTANCE)

9- تست تانژانت دلتا :(TAN- DELTA)

سيستم خنك كننده ترانسفورماتور پست

نحوه تشخیص نوع سیستم خنك كننده ترانسفورماتورهای روغنی با قدرت متوسط

 

در ترانسفورماتورهای روغنی نوع سیستم خنك كننده آنها از طریق حروف اختصاری مشخص میشود كه بر روی پلاك ترانسفورماتور درج شده است مثلا ONAN ,ONAF ,OFWF و... .

هر یك از حروف معرف یك قسمت از سیستم خنك كننده می باشند اما حرفی كه در میان همه سیستمها مشترك می باشد حرف O است كه معرف Oil به معنای روغن است.حرف دوم مربوط به نحوه گردش روغن است و حرفهای سوم و چهارم مربوط به هوا،آب و یا گاز با سیستم گردش آنها می باشد اما اسامی كامل حرفها و معنای آنها در جدول زیر آورده شده است:

روش گردش		نوع ماده خنك كننده
نوع گردش	حرف سمبولیك	نوع ماده	حرف سمبولیك
طیبعی	N	روغن معدنی	O
مصنوعی(با پمپ یا فن	F	روغن مصنوعی	L
جهت داده شده	D	هوا	A
		گاز	G
		آب	W

 

 چند مثال:

ONAN :سیستم خنك كننده روغن با گردش طبیعی  گردش هوا طبیعی

ONAF :  سیستم خنك كننده روغن با گردش طبیعی  گردش هوا از طریق فن

OFAF : سیستم خنك كننده روغن گردش از طریق پمپ  گردش هوا از طریق فن

OFAN : سیستم خنك كننده روغن گردش از طریق پمپ  گردش هوا طبیعی

ODAF : سیستم خنك كننده روغن به صورت جهت داده شده  گردش هوا از طریق فن

OFWF : سیستم خنك كننده روغن گردش از طریق پمپ  گردش آب از طریق پمپ

و ...

پست برق چيست ؟

پست برق چيست؟
1-تعریف پست:
پست محلی است که تجهیزات انتقال انرژی درآن نصب وتبدیل ولتاژانجام می شودوبا استفاده از کلید ها امکان انجام مانورفراهم می شوددرواقع کاراصلی پست مبدل ولتاژ یاعمل سویچینگ بوده که دربسیاری از پستها ترکیب دو حالت فوق دیده می شود
در خطوط انتقال DC چون تلفات ناشی از افت ولتاژ ندارد وتلفات توان
انتقالی بسیار پایین بوده ودر پایداری شبکه قدرت نقش مهمّی دارند لزا
اخیرا ُ این پستها مورد توجه قراردارند ازاین پستها بیشتردر ولتاژهای
بالا (800 کیلو ولت وبالاتر) و در خطوط طولانی به علت پایین بودن
تلفات انتقال استفاده می شود.
درشبکهای انتقال DC درصورت استفاده ازنول زمین می توان انرژی
الکتریکی دا توسط یک سیم به مصرف کننده انتقال داد.
2-انواع پست:
پستها را می توان ازنظر نوع وظیفه,هدف,محل نصب,نوع عایقی, به
انواع مختلفی تقسیم کرد.
براساس نوع وظیفه وهدف ساخت:
پستهای افزاینده , پستهای انتقال انرژی , پستهای سویچینگ و کاهنده فوق توزیع .
ـــ براساس نوع عایقی:
پستها با عایق هوا, پستها با عایق گازی( که دارای مزایای زیراست):
پایین بودن مرکز ثقل تجهیزات در نتیجه مقاوم بودن در مقابله زلزله,
کاهش حجم, ضریب ایمنی بسیار بالا باتوجه به اینکه همهً قسمت های
برق دار و کنتاکت ها در محفظهً گازSF6 امکان آتش سوزی ندارد,
پایین بودن هزینهً نگهداری باتوجه به نیاز تعمیرات کم تر, استفاده د ر
مناطق بسیار آلوده و مرطوب و مرتفع .
معایب پستها با عایق گازی :
گرانی سیستم و گرانی گاز SF6 , نیاز به تخصص خاص برای نصب و تعمیرات,مشکلات حمل و نقل وآب بندی سیستم.
ـــ بر اساس نوع محل نصب تجهیزات :
نصب تجهیزات در فضای باز , نصب تجهیزات در فضای سرپوشیده .
معمولاُ پستها را از 33 کیلو ولت به بالا به صورت فضای باز ساخته
وپستهای عایق گازی راچون فضای کمی دارندسرپوشیده خواهند ساخت.
اجزاع تشکيل دهنده پست :
پستهای فشار قوی از تجهیزات و قسمتهای زیر تشکیل می شود :
ترانس قدرت , ترانس زمین و مصرف داخلی , سویچگر ,
جبران کنندهای تون راکتیو , تاً سیسات جانبی الکتریکی ,
ساختمان کنترل , سایر تاًسیسات ساختمانی .
ـ ترانس زمین:
از این ترانس در جاهایی که نقطهً اتصال زمین (نوترال) در دسترس
نمی باشد که برای ایجاد نقطهً نوترال از ترانس زمین استفاده می شود .
نوع اتصال در این ترانس به صورت زیکزاک Zn است .
این ترانس دارای سه سیم پیچ می باشد که سیم پیچ هر فاز به دو قسمت
مساوی تقسیم می شود و انتهای نصف سیم پیچ ستون اوٌل با نصف سیم
پیچ ستون دوٌم در جهت عکس سری می باشد .
ـ ترانس مصرف داخلی:
از ترانس مصرف داخلی برای تغذیه مصارف داخلی پست استفاده می شود .
تغذیه ترانس مصرف داخلی شامل قسمتهای زیر است :
تغذیه موتورپمپ تپ چنجر , تغذیه بریکرهای Kv20 , تغذیه فن و
سیستم خنک کننده , شارژ باتری ها , مصارف روشنایی , تهویه ها .
نوع اتصال سیم پیچ ها به صورت مثلث – ستاره با ویکتورکروپ
(نوع اتصال بندی) DYn11 می باشد .
ـ سویچگر:
تشکیل شده از مجموعه ای از تجهیزات که فیدرهای مختلف را به
باسبار و یا باسبار ها را در نقاط مختلف به یکدیگر با ولتاژ معینی
ارتباط می دهند .
در پستهای مبدل ولتاژ ممکن است از دو یا سه سویچگر با ولتاژهای مختلف استفاده شود .
ـ تجهیزات سویچگر:
باسبار:
که خود تشکیل شده از مقره ها , کلمپها , اتصالات وهادیهای باسبار که به شکل سیم یا لولهًً توخالی و غیره است .
بریکر , سکسیونر , ترانسفورماتورهای اندازه گیری وحفاظتی , تجهیزات مربوت به
سیستم ارتباطی , وسایل کوپلاژ مخابراتی(که شامل : موج گیر , خازن کوپلاژ , دستگاه تطبیق امپدانس است ) ,
برقگیر:
که برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژ و برخورد صاعقه به خطوط
است که در انواع میله ای , لوله ای , آرماتور , جرقه ای و مقاوتهای
غیرخطی است .
ـ جبران کنندههای توان راکتیو:
جبران کننده ها شامل خازن وراکتورهای موازی می باشندکه به صورت
اتصال ستاره در مدار قرار دارند و نیاز به فیدر جهت اتصال به باسبار
می باشند که گاهی اوقات راکتورها در انتهای خطوط انتقال نیز نصب می شوند .
ـــ انواع راکتور ازنظر شکل عایقی :
راکتور با عایق بندی هوا , راکتور با عایق بندی روغنی .
ـــ انواع نصب راکتور سری :
راکتورسری با ژنراتور, راکتورسری باباسبار, راکتورسری با فیدرهای خروجی, راکتورسری بافیدرهای خروجی به صورت گروهی.

ـ ساختمان کنترل:
کلیهً ستگاه های اندازه گیری پارامترها, وسایل حفاظت وکنترل تجهیزات
ازطریق کابلها از محوطهً بیرونی پست به داخل ساختمان کنترل ارتباط
می یابد همچنین سیستمهای تغذیه جریان متناوب ومستقیم (AC,DC) در
داخل ساختمان کنترل قراردارند,این ساختمان اداری تاًسیسات مورد نیاز
جهت کار اپراتور می باشد که قسمت های زیر را دارا می باشد :
اتاق فرمان , فیدر خانه , باطری خانه , اتاق سیستم های توضیع برق
(AC,DC) , اتاق ارتباطات , دفتر , انبار و ...

ـ باطری خانه:
جهت تامین برقDC برای مصارف تغذیه رله های حفاظتی, موتورهای
شارژ فنر و... مکانیزم های فرمان و روشنایی اضطراری و... نیاز به
باطری خانه دارند که در اطاقکی تعدادی باطری با هم سری می شوند و
دردو مجموعه معمولاً 48 و110ولتی قرارمی گیرد وهرمجموعه با یک
دستگاه باطری شارژ کوپل می شوند

جدول انتخاب كنتاكتور - بي متال و فيوز در مدارات

برای استفاده ی موتورهایی که به صورت یک ضرب (مستقیم) به شبکه متصل می شوند

این جدول از 9 ستون تشکیل شده است. در ستون های اول و دوم قدرت موتورها برحسب کیلووات و اسب بخار برای ولتاژ 220 تا 240 ولت نشان داده شده است. ستون سوم و چهارم مربوط به قدرت موتورها برای ولتاژ خطی 380 ولت است و ستون پنجم و ششم قدرت موتورها برای ولتاژ خطی 415 تا 440 ولت را نشان می دهد. ستون هفتم مربوط به جریان کنتاکتور برای قدرت های مورد نظر است و در ستون هشتم جریان بی متال لازم برای موتور مورد نظر مشخص گردیده و سر انجام در ستون نهم فیوز مورد نیاز مشخص شده است. این جدول برای موتور هایی استفاده می شود که به صورت مستقیم به شبکه برق متصل شوند.

برای مثال موتور 22kW یا 30HP مورد نظر است. برای انتخاب وسایل مورد نیاز در ستونی که بالای آن ولتاژ 380 ولت مشخص شده عدد 22kW و 30HP را پیدا می کنیم. سپس رو به روی آن، عدد 63 را برای جریان کنتاکتور و عدد 38-50 را برای جریان بی متال و عدد 50-63 را برای جریان فیوز پیدا می کنیم.

جریان فیوز	جریان بی متال	جریان کنتاکتور	ولتاژ 415 – 440 V		ولتاژ 380 V		ولتاژ  220 – 240 V
A	A	A	HP	kW	HP	kW	HP	kW
2	1-1.6	9			0.5	0.37
2-4	1.6-2.5	9			0.75	0.55	0.5	0.37
2-4	1.6-2.5	9	1	0.75	1	0.75
4-6	2.5-4	9	1.5	1.1	1.5	1.1	0.75	0.55
4-6	2.5-4	9	2	1.5	2	1.5	1	0.75
6-8	4-6	9	3	2.2	3	2.2	1.5	1.1
8-12	4-6	9	4	3	4	3	2	1.5
8-12	5.5-8	9	5	3.7
10-12	7-10	16			5.5	4	3	2.2
12-16	10-13	16	7.5	5.5	7.5	5.5	4	3
16-20	13-15	16	10	7.5	10	7.5	5.5	4
16-20	13-18	16	12.5	9
20-25	18-25	25			13.5	10	7.5	5.5
25	18-25	25	15	11	15	11
32-40	23-32	40	20	15	20	15	10	7.5
40	30-40	40	25	18.5	25	18.5	13.5	10
40	30-40	40	30	22			15	11
50-63	38-50	63	35	25	30	22
63	48-57	63	40	30			20	15
63	48-57	63	45	33	40	30	25	18.5
63	57-66	63	50	37
80	66-80	80	60	45	50	37	30	22
100	75-105	125	70	50	60	45
125	95-125	125	80	59	75	55	40	30
125	95-125	125	90	65
160	120-160	200	100	75	100	75	50	37
160	120-160	200					60	45
200	150-200	200	125	90	125	90	75	55
250	160-250	260	150	110	150	110
250	160-250	260	175	132
250	200-315	260	200	150	175	132	100	75
315	250-400	450	225	165	220	160	125	90
400	250-400	450	250	185			150	110
400	315-500	450	300	220	270	200
500	315-500	450	350	250	300	220	175	132
630	400-630	630	400	290	350	250	220	160
630	500-800	630			430	315

برای استفاده ی موتورهایی که به صورت ستاره – مثلث راه اندازی می شوند

این جدول مانند جدول قبلی دارای 9 ستون و مشخصات هر ستون همانند مشخصات ستون های جدول قبل است؛ با این تفاوت که این جدول برای موتورهای آسنکرون روتور قفسی ای استفاده می شود که راه اندازی آن به صورت ستاره-مثلث باشد.

برای مثال موتور 23kW و 30HP را در نظر می گیرم. بر اساس روش قبل، کنتاکتور مورد نیاز 40 آمپر و بی متال آن 23-32 آمپر و فیوز مورد نیاز 50-63 آمپر خواهد بود.

علت اینکه آمپر کنتاکتور و بی متال کاهش یافته این است که در اتصال مثلث که اتصال دایم کار موتور است جریان مصرفی موتور از دو کنتاکتور به صورت موازی عبور می کند.

باید توجه داشت که برای راه اندازی موتورهای آسنکرون با روتور قفس سنجابی از کنتاکتوری با علامت طبقه بندی AC3 استفاده می شود، اما اگر روتور آن سیم پیچی شده باشد از کنتاکتور AC2 استفاده می کنیم.

جریان فیوز	جریان بی متال	جریان کنتاکتور	ولتاژ 415 – 440 V		ولتاژ 380 V		ولتاژ  220 – 240 V
A	A	A	HP	kW	HP	kW	HP	kW
16	7-10	12	10	7.5	10	7.5	5.5	4
20	7-10	12	12.5	9
20	10-13	12			13.5	10	7.5	5.5
25	13-18	16	15	11	15	11
32	13-18	16	20	15	20	15	10	7.5
40	18.5-25	25	25	18.5	25	18.5	13.5	10
40	18-5	25					15	11
50	18.25	25	30	22
50-63	23-32	40			30	22
63	23-32	40	35	25			20	15
63	30-40	40	40	30	40	30	25	18.5
80	30-40	40	45	33
80	30-40	40	50	37
80	38-50	63			50	37	30	22
100	38-50	63	60	45
100	48-57	63	70	50	60	45
125	57-66	63	80	58	75	55	40	30
125	60-80	80	90	65			50	37
160	75-105	125	100	75	100	75	60	45
200	75-105	125	125	90
200	95-125	125			125	90	75	5

نحوه عيب يابي كنتاكتورها

عیوب مربوط به کنتاکتورها، علت ایجاد عیوب و نحوه برطرف کردن آنها در این پست بررسی می شود:

نوع عیب

• علت عیب
  • طریقه ی برطرف کردن عیب

کنتاکتور جذب نمی کند:

• در مدار فرمان قطع شدگی وجود دارد
  • مدار فرمان را کنترل کنید
  • سیم های رابط را کنترل کنید و در صورت لزوم آنها را تعویض نمایید
  • بی متال را کنترل کنید
• کنتاکت های شستی یا میکروسوییچ خوب عمل نمی کنند
  • کنتاکت ها را تمیز کرده و در صورت لزوم آنها را عوض کنید
• ولتاژ تغذیه ی کنتاکتور کم است
  • از بوبین با ولتاژ مناسب استفاده کنید
• تایمر یا کلید اتوماتیک دیگری عمل نمی کند
  • مدار تغذیه ی تایمر را کنترل کنید
  • کنتاکت های تایمر را کنترل کنید

کنتاکتور موقتا جذب شده و بعد قطع می شود

• کنتاکت کمکی مدار نگه دارنده را نمی بندد
  • کنتاکت را تمیز کنید
  • اتصالات را کنترل نمایید
• در کنتاکتور جریان مستقیم مقاومت پیش‌گذار، قطع شدگی دارد
  • مقاومت پیش گذار را تعمیر یا تعویض کنید

در موقع وصل فیوز، مدار فرمان قطع می شود

• در مدار فرمان یا در شستی ها اتصال کوتاه وجود دارد
  • اتصال کوتاه را برطرف کنید (اغلب اتصال کوتاه ها در شستی ها اتفاق می افتد)
• سیم پیچ کنتاکتور سوخته است
  • بوبین کنتاکتور را تعویض کنید

بوبین کنتاکتور زیاد گرم شده و می سوزند

• مدار هسته بسته نشده و فاصله ی هوایی وجود دارد
  • مسیر حرکت هسته و سطح قطب ها را کنترل و با بنزین یا تری‌کلرا‌تیلن تمیز کنید
• بوبین کنتاکتور با ولتاژ نامی خود تغذیه نمی شود
  • برای کنتاکتور از بوبین مناسب استفاده کنید
• بوبین کنتاکتور اتصال حلقه دارد
  • بوبین کنتاکتور را تعمیر یا تعویض نمایید
• در جریان مستقیم، کنتاکت کمکی مقاومت پیش گذار باز نمی شود
  • کنتاکت کمکی را کنترل، تعمیر یا تعویض نمایید
• در جریان مستقیم مقاومت پیش گذار اتصالی دارد
  • مقاومت پیشگذار را تعویض نمایید

کنتاکتور جذب کرده، اما صدا می دهد

• مدار هسته بسته نمی شود
  • سطح قطب ها و مسیر حرکت هسته را کنترل و با بنزین یا تری کلرا تیلن تمیز کنید
• حلقه ی اتصال کوتاه روی سطح قطب ها، در هنگام مونتاژ اشتباه گذاشته شده است
  • هسته را در آورده و آن را کنترل کنید و دوباره  درست جا بزنید
• حلقه ی اتصال کوتاه روی هسته قطع شده است
  • حلقه ی اتصال کوتاه روی هسته را کنترل و تعمیر یا تعویض نمایید

کنتاکتور قطع نمی کند

• قطعات اتصال کنتاکتور به یکدیگر جوش خورده اند (پایان عمر مکانیکی)
  • کنتاکتور را باز و کنتاکت ها را تعویض کنید
• در سیم های رابط المان های مدار فرمان، اتصال کوتاه یا در چند نقطه اتصال به زمین وجود دارد
  • سیم ها را کنترل و اتصالی را بر طرف کنید
• کنتاکت های تایمر به یکدیگر اتصالی دارند و باز نمی شوند
  • کنتاکت های تایمر را تمیز و یا تعویض کنید

ساختمان داخلي و نحوه عملكرد بي متال

تعریف اورلود

اورلود وسیله ی حفاظت کننده ی موتور در برابر جریان اضافی است و در دو نوع مغناطیسی و حرارتی وجود دارد.

اورلود حرارتی

نوع حرارتی اورلود، در انواع مختلفی ساخته می شود که متداول ترین نوع آن «بی‌متالی» است. این نوع از رله ی اضافه جریان همراه با کنتاکتور در مدار، سری با موتور نصب می گردد. از اورلود بی متالی در کلید اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر جریان زیاد استفاده می شود.

ساختمان داخلی بی متال

همان طور كه در شكل زير مشاهده مي كنيد در ساختمان داخلي آنها از دو فلز آهن و برنج كه بر روي هم پرس شده و به صورت به صورت يكپارچه ديده مي شوند استفاده شده است.

بر اثر عبور جريان از بي متال ،دو فلز گرم مي شوند و طول آنها افزايش مي يابد. از آن جايي كه ضريب انبساط طولي يكي از فلزات بيشتر از ديگري است . دو فلز با هم به سمت فلزي كه ضريب انبسا ط طولي كمتري دارد خم  مي شود .در نتيجه  مسير عبور جريان كنتاكتها باز و مدار قطع مي شود.

طرز کار رله ی حرارتی (بی متال)

در رله هاي حرارتي ، سه تيغه تعبيه شده كه سيم حا مل جريان چند حلقه به دور آن پيچيده  مي شود. در اثر عبور جريان  اضا فه بار، هادي ها گرم ، حرارات به بي متال منتقل مي شود و با عث خم شدن تيغه مي شود. حركت هر يك از بي متالها به اهرمي فشار مي آورد و با جا به جا شدن اهرم ، يك ميكرو سوئچ كه داراي كنتاكت تبديل باز و بسته است تغيير وضعيت مي دهد و مدار فرمان را قطع مي كند. این رله ها تنظیم پذیر هستند.

در نمونه ی سه فاز این رله ها رله ی حرارتی از سه پل قدرت برای عبور جریان اصلی مصرف کننده تشکیل شده و دو کنتاکت فرمان دارد. یکی کنتاکت بسته جهت قطع مدار تغذیه ی کناکتور و دیگری کنتاکت باز که پس از عمل بی متال بسته می شود و برای اطلاع دادن از خطای حاصل در مدار است.

بعضی از این رله ها دارای کلیدی هستند که برای دو حالت دستی و اتوماتیک طراحی شده اند، بدین مفهوم که در حالت دستی پس از قطع بی متال باید دگمه ی RESET را فشار داد تا رله به حالت اول بازگردد. در حالت اتوماتیک رله پس از مدت زمان معینی به حالت اول باز می گردد.

برخی از قسمت های یک اورلود حرارتی

قسمت های مختلف یک رله ی حرارتی (بایمتال)

اورلود مغناطیسی

نوع مغناطیسی آن بوبینی است که در اثر عبور جریان زیاد (بیشتر از حد تنظیم شده) شدت میدان مغناطیسی آن به حد لازم برای انجام عمل مکانیکی قطع مدار رسیده و ومدار را قطع می کند. از این نوع اورلود در کلیدهای اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر خطای اتصال کوتاه استفاده می شود.

می دانیم که یک اتصال کوتاه باید سریع قطع شود بنابراین در چنین موقعیتی نمی توان از رله اضافه باری(حرارتی) استفاده نمود چون گرم شدن بیمتال رله به یک زمان نسبتا طولانی نیاز دارد.

این رله از یک هسته مغناطیسی که اطراف آن چند دور سیم پیچیده شده، تشکیل گردیده است.عبور جریان اتصال کوتاه باعث مغناطیس شدن و جذب اهرم قطع می شود.این رله را به طور مجرا به ندرت مورد استفاده قرار می دهند و در کلیدهای اتوماتیک از آنها بهمراه رله های حرارتی بهره می گیرند. به این ترتیب قطع مغناطیسی در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را فورا قطع نموده و مانع از سوختن قطعه ی بیمتال می شود.

نمایی از یک اورلود حرارتی

تیغه های فرمان و قدرت

هر گاه مقدار جریان عبوری از یکی از فازها بیشتر از میزان ستینگ آن شود، کنتاکت معمولا بسته (NC=Normally Close) (95-96) که در سر  راه مدار فرمان بوبین کار گذاشته شده، باز می شود و کنتاکتور از حالت مغناطیس خارج شده، مدار قدرت موتور قطع می گردد.

همزمان با باز شدن کنتاکت 95-96، کنتاکت معمولا باز (Normally Open=NC) (97-98) اورلود بسته شده و لامپی را که برای اخطار در نظر گرفته شده روشن می کند.

تيغه هاي مدار قدرت با شماره هاي يك رقمي از 1 تا 6 و ترمينال هاي تيغه هاي فرمان كه به صورت دوبل (باز و بسته ) مي باشند را با شماره هاي 95 تا98 مشخص مي كنند.

شمای مورد استفاده برای بی متال در مدار قدرت

چگونه قرار گرفتن رله بي متال در زير پيچهاي كنتاكتور

چگونگي قرار گرفتن رله بيمتال در مدارات سه فاز

اتصال بار تکفاز به بی متال سه فاز

در صورت استفاده از يك بي متال سه فاز براي يك مصرف كننده يكفاز، بايد قطع كننده يكي از فازها را با قطع كننده فاز ديگر سري نموده و از كنتاكت باقي مانده براي اتصال به مصرف كننده استفاده نمود.

اتصال بی متال و کنتاکتور سه فاز در بارهای تکفاز و سه فاز

مزایا و معایب بی متال

مزایای بی متال نسبت به فیوز فشنگی :

1. در صورت بروز اشکال در یک فاز ، دو فاز دیگر به اضافه مدار فرمان از کار باز می ایستند .
2. هر چه شدت جریان بیشتر شود مقدار حساسیت بی متال نیز بیشتر خواهد شد .
3. در صورتیکه به صورت مداوم 10٪ اضافه بار وجود داشته باشد بی متال بعد از 2 ساعت مدار را قطع میکند .
4. اگر جریان به 10 برابر جریان نامی برسد در کمتر از 2 ثانیه مدار را قطع میکند .

یکی از معایب بی متال حساس بودن آن نسبت به درجه حرارت محیط است.

جدول انتخاب فیوز ، بیمتال و کابل موتورهای آسنکرون

کابل  mm2	قدرت بیمتال  kW	فیوز  A	جریان نامی A	توان موتور HP                      KW
1.5	2.5 – 4	4	2.6	1.5	1.1
1.5	2.5 – 4	6	3.5	2	1.5
1.5	4 – 6	10	5	3	2.2
2.5	5.5 – 8	16	6.6	4	3
2.5	7 – 10	20	8.5	5.4	4
2.5	10 – 13	25	11.5	7.4	5.5
4	13 – 18	35	15.5	10	7.5
6	18 – 25	35	22	15	11
10	13 – 18	35	30	20	15
10	18 – 25	50	37	25	18.5
16	18 – 25	50	44	30	22
16	23 – 32	63	60	40	30
25	28 – 40	80	72	50	37
25	38 – 50	100	85	60	45
35	57 – 66	125	105	75	55
70	60 – 80	160	140	100	75
70	75 – 105	200	170	120	90
120	95 – 125	250	205	150	100

---

جدول انتخاب رله ي بي متال براي موتورهاي روتور قفسي

مختصري راجع به كنتاكتور

کنتاکتور ها در تابلو فرمان

کنتاکتورها کلیدهای الکترو مغناطیسی می باشند که مهمترین جزء مدارهای فرمان الکتریکی را تشکیل میدهد موارد استفاده کنتاکتورها امروزه در ماشینهای صنعتی بسیار زیاد بوده و برای راه اندازی و کنترل اکثر ماشینها از کنتاکتور استفاده میشود .مزایای استفاده کنتاکتورها در ازای کلیدها را میتوان بشرح زیر بیان نمود: ۱.کنترل و فرمان از راه دور توسط کنتاکتور اقتصادی تر وایمنی تر است. ۲.از خطرات ناشی از راه افتادن دوباره ماشینهایی که در اثر قطع ناگهانی برق شبکه از کار افتاده است جلو گیری میکند . ۳.توسط کنتاکتور امکان قطع و وصل مصرف کننده از چندین محل عملی میباشد. ۴.امکان مدار فرمان اتوماتیک مقدور است . ۵.با طراحی مناسب میتوان سرعت قطع ووصل مدار رابالابرد . ۶.حفاظت دستگاه ها مناسب تر و مطمئن تر است .   نتاکتور تشکیل شده است از یک مغناطیس الکتریکی که یک قسمت آن متحرک بوده و توسط فنری از قسمت ثابت نگه داشته میشود و یک سری کنتاکت عایق شده را از یکدیگر به آن متصل می باشند و با آن حرکت میکنند. در قسمت ثابت این مغناطیس الکتریکی فیزیک یک سری کنتاکت دیگر نیز محکم شده است . هنگامی که از سیم پیچ مغناطیسی جریان معینی عبور میکند . کنتاکتهای متحرک توسط نیروی مغناطیسی به کنتاکتهای ثابت فشرده می شوند و در همان حال یک یا چند فنر فشرده شده ویا کشیده می شوند . اما زمانی که ولتاژ قطع شده و یا از حد معینی کمتر شود . نیروی فنرها باعث میشود که این کنتاکتها بطور اتوماتیک از هم جدا شوند. کنتاکتورهای استاندارد شده دارای سه کنتاکت اصلی برای مدار تغذیه مصرف کننده (اصلی) و چند کنتاکت فرعی برای مدار فرمان است . کنتاکتورها معمولا قابل تعمیر نمی باشند مگر آنکه قطعات معیوب آن با قطعات سالم کنتاکتور از رده خارج شده دیگری از همان مدل تعویض گردد. از نکاتی که بایستی به آن دقت شود عدم سمباده زدن به پلاتینهای معیوب و استفاده مجدد آنها می باشد چرا که پلاتینها دارای پوششی از نقره و مس می باشند که باعث اتصال بهتر- افزایش طول عمر و جلوگیری از جرقه زنی در هنگام اتصال پلاتینها میگردد و یکی از عوامل اصلی تائین قیمت کنتاکتورها همین لایه می باشد و با از بین رفتن این لایه حیاتی پلاتینها دچار جرقه زنی و عدم اتصال کامل شده و در نهایت  کشیدن جریان اضافی و تحریک کنترل بار و قطع سیستم حفاظتی آسانسور می گردد. در هنگام تعویض کنتاکتورها بایستی به مشخصات کنتاکتور که بر روی پلاک آن حک شده است دقت شود و کنتاکتوری حداقل برابر با مشخصات و توان کنتاکتور معیوب انتخاب نمود و درهنگام تعویض کنتاکتور در برخی از افراد این تصور اشتباه وجود دارد که انتخاب کنتاکتور جدید با چند رنج بالاتراز توان مورد نیاز طول عمر و مدت استفاده از کنتاکتور در تابلوفرمان افزایش پیدا میکند.در صورتی که این کار تنها باعث افزایش هزینه بیهوده و افزایش صدا ناشی از عملکرد کنتاکتور میگردد! چراکه چنین توانی هیچگاه مورد نیاز موتور نمی باشد. و در صورتی که با همان مقدار افزایش هزینه می توان کنتاکتوری با همان مشخصات مورد نیاز موتور و ولی با کیفیت ساخت بالاتر تهیه نمود. از مهمترین تولید کنندگان کنتاکتور میتوان از زیمنس (آلمان)- هیوندا(کره) – الجی(کره) و مثل همیشه نمونه چینی همگی مارکها نام برد.در زیر نیز مهمترین اصطلاحاتی را که بر روی پلاک کنتاکتورها درج میگردد را مشاهده می نمایید. مشخصات پلاك كنتاكتور: Ith2: جریان دائمی - جریانی است كه می تواند در شرایط عادی از كنتاكتهای قدرت كنتاكتور و در زمان نامحدود بدون قطع عبور نماید. Ith1: جریان هفتگی (قطع و وصل) - جریانی است كه با اتصال یك بار در هر هفته از كنتاكتهای كنتاكتور بدون تاثیر در كاركرد كنتاكتور عبور نماید. Ith: جریان شیفتی (هشت ساعته) - جریانی است كه با اتصال یك بار در هر هشت ساعت از كنتاكتهای كنتاكتور بدون تاثیر در كاركرد كنتاكتور عبور نماید. Ie: جریان نامی - جریان قابل تحمل برای كنتاكتهای اصلی I1s: جریان اتصال کوتاه - مقدار جریانی است كه كنتاكتها می توانند در زمان اتصال كوتاه تحمل نمایند. Ve: ولتاژ نامی تحمل تیغه ها - مقدار ماكزیمم ولتاژی است كه كنتاكتهای كنتاكتور در شرایط كار عادی می توانند تحمل نمایند. Vi: ولتاژ عایقی بدنه کنتاکتور Vc: ولتاژ          كنتاكتور داراي سه كنتاكت باز قدرت مي باشد كه با شماره هاي تك رقمي 1 الي 6 مشخص مي شوند  جریانهای نامی . جریان کار نامی ولتاژ کار نامی و انرژی مصرفی کنتاکتورها (توضيحات تكميلي)   جریانهای نامی: چون کنتاکتهای متحرک با فشار بر روی کنتاکتهای ثابت اتصال پیدا میکنند و سطح کنتاکتها نیز کاملا صاف نیست لذا سطح تماس آنها یک نقطه کوچک خواهد بود بنا ـــ بر این در محل تماس دو کنتاکت مقاومت الکتریکی وجود داشته و عبور جریان با عث گرم شدن کنتاکتها خواهد شد . هرچه زمان عبور جریان از کنتاکتورها بیشتر باشد کنتاکتهای آن بیشتر گرم میشود  . با توجه به زمان لازم برای وصل بودن کنتاکتورها جریانهای زیر نعریف میشود : الف ـــ جریان دائمی ( Ith2 ) جریانی است که میتواند در شرایط کار نرمال و در زمان نامحدود و بدون قطع شدن از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و به آن صدمه ای نزند و حرارت ایجاد شده در کنتاکتها از حد مجاز تجاوز ننموده . ب ـــ جریان هفتگی ( Ith1 ) جریانی است که در شرایط کار نرمال و با هفته ای یک بار اتصال میتوان از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و در خصوصیات کار کنتاکتور هیچگونه تغییری پیش نیاورد . ج ـــ جریان هشت ساعتی ( Ith ) جریانی است که با اتصال یک بار در هر هشت ساعت در شرایط کار نرمال میتواند از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و تغییری در خصوصیات کار کنتاکتور ایجاد نکند . جریان کار نامی : جریان کار نامی یک کنتاکتور جریانی است که شرط استفاده از کنتاکتور را بیان میکند و در رابطه با نوع و مقدار ولتاژ بار میباشد . جریان اتصال کوتاه ضربه ای: در مدار فرمان و مدار قدرت کنتاکتور باید از وسایل حفاظتی استفاده نمود تا در صورت اتصال کوتاه بلافاصله مدار قطع شود چون در فاصله زمانی اتصال کوتاه تا قطع مدار توسط وسایل حفاظتی از کنتاکتهای کنتاکتور نیز جریان خیلی زیادی عبور میکند لذا باید کنتاکتها تحمل این جریان را در این زمان کوتاه داشته باشند و به یکدیگر جوش نخورده و یا تغییر فرم ندهند . مقدار ماکزیمم جریان را در لحظه اتصال کوتاه به Is نشان داده و جریان اتصال کوتاه ضربه ای مینامند . جریان نامی زمان کم ( جریان ۱ ثانیه ) مقدار موثر جریانی را که کلید برای زمان یک ثانیه در حالت اتصال کوتاه میتواند تحمل کند بدون اینکه صدمه ببیند جریان نامی زمان کم و یا جریان یک ثانیه تامیده میشود ولتاژ های نامی : الف ـــ ولتاژ کار نامی ( Ue ) مربوط به اتصال دهنده ( کنتاکتها ) بوده و مقدار ولتاژی است که کنتاکتها میتوانند با جریان کار نامی Ie در این ولتاژ مورد استفاده قرار گیرند . ب ـــ ولتاژ عایقی نامی ( Ui ) استحکام عایقی بین عضوهای اتصالی را مشخص میکند . ج ـــ ولتاژ تغذیه نامی ( Uc ) ولتاژی است که باید به بوبین کنتاکتور اتصال یابد و معمولا مقدار آن روی بوبین کنتاکتور نوشته  میشود . انرژی مصرفی کنتاکتورها : بوبین هر کنتاکتوری را می توان برای کار با ولتاژهای مختلف طراحی نمود از ۱۲ولت جریان مستقیم تا ۱۵ ولت متناوب و ولتاژهای دیگر . به علت عبور جریان از بوبین کنتاکتور . کنتاکتور به صورت یک مصرف کننده مقداری توان مصرف کرده و گرم میشود . یک کنتاکتور خوب باید دارای مصرف داخلی کم باشد . برای کم کردن مصرف کنتاکتور میتوان از یک مقاومت که بعد از عملکرد کنتاکتور بابوبین سری شود استفاده کرد . به دو سر این مقاومت تیغه ای از خود کنتاکتور وصل میگردد بعد از اینکه جریان وارد سیم پیچ شد تیغه که قبلا بسته بود باز شده و مقاومت سر راه بوبین قرار میگیرد با آن سری می شود   فرمان با شماره دو رقمي مشخص مي شوند

PLC

برنامه Simatic Step7 سری 300 از قویترین برنامه های پی ال سی می باشد که می تواند سری 200 و 400 را نیز پشتیبانی نمایید و به جرات می توان گفت بهترین و عالیترین برنامه برنامه نویسی و شبیه سازی Plc می باشد و تعریف بیتها و سایر قطعات مانند Plc Step5 می باشد و کسانی که با سری 5 کار کرده اند براحتی از عهده آن بر می آیند . برنامه شبیه ساز مانند یک پی ال سی بوده و فرقی با ان ندارد و همان پیغامها و نمایشگرهای دستگاه Plc را همراه دارد.


مشخصات Plc-step 7 300

Ps - ماژول تغذیه
Cpu - واحد کنترل مرکزی
Im - ماژول واسطه برای بسط Plc
Sm - سیگنال ماژول که شامل ورودی و خروجی و همچنین آنالوگ و دیجیتال است.
Fm- ماژول های تابعی
Cp - اتصالات Ppi - پروفیباس - انترنت صنعتی

مشخصات ماژول ها :
1- Sm :
ورودی دیجیتال 24 ولتdc - 120 تا 240 ولت Ac
خروجی دیجیتال 24 ولت Dc رله ای
ورودی آنالوگ : ولتاژ - جریان - مقاومت - ترموکوپل
خروجی آنالوگ : ولتاژ - جریان

2- Im :
Im360/361 و Im365 : پیکربندیرا در چند سطع ممکن می سازد و باعث ایجاد حلقه در باس شبکه از یک سطع به سطح دیگر می شود.

3-dm :
ماژول کاذب Dm370 : محل یک ماژول را که پارامترهای آن هنوز تعیین نشده است را رزرو می کند.

4-fm :
ماژول های تابعی که عملیات ویژه را انجام می دهند . شمارش - مکان یابی - کنترل حلقه بسته

5-cp :
پردازنده های ارتباطی : این پردازنده ها تسهیلات شبکه سازی زیر را فراهم می کنند .
ارتباط نقطه به نقطه - پروفیباس - انترنت صنعتی

نمایشگرهای S7-300

(pu 315 -2dp)
Sf : System Falt - خطای سیستم
Batf :خطای باتری
Dc5v :ولتاژ 5 ولت Dc
Frce : اعمال ورودی از کامپیوتر
Run : اجرا
Stop : توقف اجرا
Sf Dp : خطای Dp
Busf : خطای شبکه

سویئچ اصلی

Run-p : اجرا با پذیرش تغییرات
Run : اجرای فقط خواندنی
Stop : عدم اجرا
M Res :ریست حافظه


دریچه ها

Batterie : باتری بک آپ
Mp1 : Multi Point Interface رابط ورودی چند نقطه ای
Dp : رابط پروفیباس جهت ارتباط ماژول های ورودی و خروجی گسترش یافته با Cpu
Memory Card : کارت حافظه جهت ذخیره برنامه

درايو يا كنترل كننده دور موتور

درایو یا کنورتور فرکانس و یا کنترل کننده دور موتور برای تنظیم دور الکتروموتورهای AC (موتورهای سه فاز ) استفاده میگردد. درایوها قادرند دور موتور را از صفر تا چندین برابر دور نامی موتور و بطور پیوسته تغییر دهند.

تنظیم دور در الکتروموتورها علاوه بر منعطف نمودن پروسه های صنعتی ، در کاربردهای زیادی منجر به صرفه جوئی انرژی هم میگردد. علاوه بر آن درایوها جریان راه اندازی کشیده شده از شبکه را به میزان زیادی کاهش میدهند. بطوریکه این جریان خیلی کمتر از جریان اسمی موتور است.

درایوها میتوانند موتور را بطور نرم و کاملا کنترل شده استارت و استپ نمایند. زمان استارت و استپ را میتوان بدقت تنظیم نمود. این زمانها میتوانند کسری از ثانیه و یا صدها دقیقه باشد. توانائی درایو در استارت و استپ نرم موجب کاهش قابل ملاحظه تنشهای مکانیکی در کوپلینگها و سایر ادوات دوار میگردد.

مزایای استفاده از کنترل کننده های دور موتور

مزاياي استفاده از كنترل كننده هاي دور موتور هم در بهبود بهره وري توليد و هم در صرفه جوئي مصرف انرژي در كاربردهائي نظير فنها ، پمپها، كمپروسورها و ديگر محركه هاي كارخانجات ، در سالهاي اخير كاملا مستند سازي شده است. كنترل كننده هاي دور موتور قادرند مشخصه هاي بار را به مشخصه هاي موتور تطبيق دهند. اين اسباب توان راكتيو ناچيزي از شبكه ميكشند و لذا نيازي به تابلوهاي اصلاح ضريب بار ندارند. در زير به مزاياي استفاده از كنترل دور موتور اشاره ميشود:

1- در صورت استفاده از كنترل كننده هاي دور موتور بجاي كنترلرهاي مكانيكي، در كنترل جريان سيالات، بطور مؤثري در مصرف انرژي صرفه جوئي حاصل ميشود. اين صرفه جوئي علاوه بر پيامدهاي اقتصادي آن موجب كاهش آلاينده هاي محيطي نيز ميشود.


2- ويژگي اينكه كنترل كننده هاي دور موتور قادرند موتور را نرم راه اندازي كنند موجب ميشود علاوه بر كاهش تنشهاي الكتريكي روي شبكه ، از شوكهاي مكانيكي به بار نيز جلو گيري شود. اين شوكهاي مكانيكي ميتوانند باعث استهلاك سريع قسمتهاي مكانيكي ، بيرينگها و كوپلينگها، گيربكس و نهايتا قسمتهائي از بار شوند. راه اندازي نرم هزينه هاي نگهداري را كاهش داده و به افزايش عمر مفيد محركه ها و قسمتهاي دوار منجر خواهد شد.


3- جریان کشیده شده از شبکه در هنگام راه اندازی موتور با استفاده از درایو کمتر از 10% جریان اسمی موتور است.


4- کنترل کننده های دور موتور نیاز به تابلوهای اصلاح ضریب قدرت ندارند.


5- در صورتي كه نياز بار ايجاب كند با استفاده از كنترل كننده دور ، موتور ميتواند در سرعتهاي پائين كار كند . كار در سرعتهاي كم منجر به كاهش هزينه هاي تعمير و نگهداشت ادواتي نظير بیرینگها، شيرهاي تنظيم كننده و دمپرها خواهد شد.


6- يك كنترل كننده دور قادر است رنج تغييرات دور را ، نسبت به ساير روشهاي مكانيكي تغيير دور، بميزان قابل توجهي افزايش دهد. علاوه بر آن از مسائلي چون لرزش و تنشهاي مكانيكي نيز جلو گيري خواهد شد.


7- كنترل كننده هاي دور مدرن امروزي با مقدورات نرم افزاري قوي خود قادرند راه حلهاي متناسبي براي كاربردهاي مختلف صنعتي ارائه دهند.

 

تخته كلم موتور سه فاز

انواع اتصال در موتورهای سه فاز

موتورهای سه فاز در شبکه سه فاز به دو روش به سه فاز شبکه وصل می شود : ستاره یا مثلث . البته تمام موتورهایی که قرار است به روش مثلث به سه فاز وصل شود از روش 2 ضربی ( ستاره - مثلث ) استفاده می کنند.

اگر بر روی تخته کلم دقیق شویم آرایش سر و ته سیم پیچی هر فاز را درست مقابل هم نمی بینیم.مثلا در فاز R سیم پیچی با ابتدای u و انتهای x مشخص شده است ولی بر روی تخته کلم درست مقابل هم قرار ندارند به آرایش تخته کلم در شکل زیر دقیق شوید:

علت جابجا قراردادن نام سر وته سیم پیچهای هر فاز در تخته برای راحتی در ایجاد نوع اتصال ستاره یا مثلث برای وصل به شبکه است.

موتوری که پیچیده  شد چگونه باید به سه فاز مدار وصل شود؟؟

اگر تمام  ته های هر سیم پیچی در هر فاز را به هم بسته و سر های هر یک را بطور مجزا به سه فاز RST وصل کنیم این اتصال از نوع ستاره است .در شکل زیر نمونه اتصال ستاره را برایتان رسم کرده ام.

 

 

نامگذاری فازها امری قراردادی است و فرقی نمی کند که شما سر هایuvw را به هر یک از فازهای RST به شکل متفاوت وصل نمایید.

اما اگر از شش سیمی که بعد از سیم پیچی از موتور بیرون می آید را به شکل زیر به هم بسته و از سه اتصال بوجود آمده هر یک را به سه فاز شبکه وصل کنیم این اتصال از نوع مثلث است. یعنی u ورودی یا سر سیم پیچی در فاز R را با z انتهای سیم پیچ در فاز T به هم وصل کرده در ادامه v به عنوان ورودی فاز S را با x انتهای سیم پیچ در فاز اول به هم اتصال داده و نهایتا w  به عنوان ورودی برای فاز T را با y همان انتهای سیم پیچی در فاز S را به هم می بندیم . قطعا سه اتصال خواهیم داشت که اگر این سه بطور مجزا به سه فاز شبکه وصل شود این اتصال از نوع مثلث است.

 در شکل زیر نمونه ای از اتصال مثلث را مي توانيد ملاحظه کنید:

فرق بین اتصال ستاره و مثلث چیست ؟

   در اتصال ستاره آنچه که اتفاق می افتد به قرار زیر است:

انتهای تمام سیم پیچی که به هم وصل شده اند را در وسط قرار  xyz گرفته و  با علامت پیکان مشخص شده است.هر یک از سیم پیچ ها که با اختلاف 120 درجه نسبت به هم در استاتور قرار گرفته اند نیز به همان اختلاف بصورت شمایی رسم شده اند. آنچه ازاین شکل برداشت می شود این است که این مجموعه از روابط برداری تبعیت کرده و ما به حقایق جالبی خواهیم رسید قبل از این که محاسبات برداری را انجام دهم لازم است به آگاهی شما برسانم که در موتورهای سه فاز ما یک جریان و ولتاز خطی داریم که مربوط به شدت جریان و ولتاز ورودی(بین دو فاز) در مسیر کابل به داخل موتور است ویک ولتاز و شدت جریان فازی هم داریم که مربوط به شدت جریان داخل سیم پیچ و ولتازی است که در دوسر سیم پیچها وجود دارد.

 در اتصال ستاره می توان طبق شکل vp1 و vp2 را به عنوان دو برداری در نظر گرفت که اگر برآیند آنها را حساب کنیم برابر با برداری شودکه با نام VL از فاز R در حال ورود به موتور می باشد.برای محاسبه برآیند این دو بردارکافی است به موازات هر یک از بردارهای VP1 و VP2 خطی رسم کنیم تا در نقطه ای یکدیگر را قطع کنند. برآیند این دو بردار از نقطه تقاطع اول شروع شده تا به محل تقاطع اخیر ختم می شود . و طبق قانون بردار خواهیم داشت:

VL² = VP₁² + VP₂² +2 VP₁VP₂ . COS ₁₂₀

چون مقدار VP1 و VP2  با هم برابر است می توان نوشت :

VL² = 3VP² . 2. COS ₁₂₀

_{کسینوس 120 درجه 2/1 است بنابراین رابطه به شکل زیر در می اید.}

VL² = 3VP² . 2. 1/2      VL² = 3VP²     VL =    VP 

ولتاز خطی در اتصال ستاره برابر ولتاز فازی است و جریان خطی وفازی در این نوع اتصال باهم برابرند.به بیان ساده تر :

   vL =  vp  

     IL  = Ip 

اما در مورد اتصال مثلث شکل به صورتی در می آید که می بینید.

در اتصال مثلث ولتاز خط با ولتاز فازی با هم برابر  ولی جریان خطی رادیکال سه برابر   جریان فازی است.

VL = VP             IL = √3  . IP

همانطور که می بینید جریان خطی یا همان جریانی که از مسیر کابلها وارد موتور می شود در اتصال مثلث رادیکال سه برابر جریان فازی ( مقدار جریانی که داخل سیم پیچ در حال عبور است) می باشد . یعنی اگر درموتوری در داخل سیم پیچ مقدار IP برابر با 3 آمپر باشد و اتصال از نوع مثلث باشد جریان خطی آن برابر با :

 IL = √3  . IP         IL = √3 . 3          IL = 5.19 A

خواهد داشت که این مقدار آمپر در لحظه راه اندازی برای موتور در نقاط حساس مثل اتصالها - کنتاکتها - ترمینالها خطرناک بوده باعث خرابی و سوختن قطعات می گردد بنابراین در راه اندازی موتورهایی که می توانند به شکل مثلث کار کنند راه اندازی به شکل دو ضرب انجام می شود. یعنی از کلید های ستاره مثلث استفاده شده ابتدا در لحظه راه اندازی کلید برروی اتصال ستاره است و بعد از را ه افتادن موتور کلید را به محل اتصال مثلث می چرخانیم.

با توجه به موارد ذکر شده در بالا چند نکته را همیشه به خاطر داشته باشید:

1- اگر موتور شما تمرینی است و آن را در کارگاه پیچیده اید حتما با اتصال ستاره راه اندازی کنید و مطلقا از مثلث استفاده نکنید.

2-  اگر موتوری  سیم پیچی آن برای کارکرد در حالت مثلث است ابتدا با ستاره بعد به حالت مثلث در آورید.

3-  موتوری که برروی پلاکش در بخش ولت نوشته شده باشدV220 /380 این موتور در شبکه برق ایران فقط با ستاره کار می کند . ولی اگر برروی پلاک موتوری در بخش ولت عدد V380 /660 قید شده باشد این موتور برای اینکه توان واقعی خود را داشته باشد باید بااتصال مثلث کار کند اما گفتم که ابتدا با ستاره راه اندازی شده بعد به حالت مثلث درمی آید. هر چند که می توان از این نوع موتورها به شکل ستاره هم استفاده نمود.

4- اگر بخواهیم از یک سوم قدرت موتوری که سیم پیچی آن براساس اتصال مثلث است استفاده کنیم می توانیم از اتصال ستاره استفاده نماییم.

5- همانطور که جریان و ولتاز خطی و فازی داریم قطعا توان فازی و خطی هم خواهیم داشت معمولا توان اولیه یا دریافتی موتورها از رابطه ای استفاده می شود که در آن از ولتاز و جریان خطی استفاده می شود.که در حالت ستاره به شکل زیر است:

P = √3  . VL . IL . COS φ

این توان رابا نام توان اکتیو می شناسیم واگر بخواهیم همین توان را براساس ولتاز و جریان فازی بیان کنیم رابطه به شکل زیر در می آید.ِ

P = 3Vp . IP . COS φ

 

فیوز مینیاتوری

فیوز مینیاتوری : این فیوز پرکاربردترین نوع فیوزها بوده و از سه قسمت رله مغناطیسی ( رله جریان زیاد زمان سریع ) ، رله حرارتی یا بی متال ( رله جریان زیاد تاخیری ) و کلید تشکیل شده است .این مجموعه را کلید موتور نیز می نامند .این کلیدها در دو نوع LوG ساخته می شوند .نوع L در مصارف روشنایی بکار می رود و تند کار است و نوع G در راه اندازی وسایل موتوری مورد استفاده قرار می گیرد و کند کار است . عکسی از یک فیوز تک فاز مینیاتوری عکسی از یک فیوز مینیاتوری عکسی از یک فیوز مینیاتوری سه فاز __________________ فیوز مینیاتوری از نوع فیوزهای تند کار می باشد ودر برابر اضافه جریان و اتصال کوتاه سریع واکنش نشان می دهد

توضيح مختصر در مورد فيوز

فیوز وسیله‌ای است که مدارهای الکتریکی را در برابر جریان غیر مجاز محافظت می‌کند. اگر جریانی بیش از جریان نامی از فیوز بگذرد فیوز می سوزد و بدین ترتیب جریان برق، قطع خواهد می شود. به عبارت ساده، فیوز یک وسیله حفاظتی است که در تجهیزات و مدارات الکتریکی به کار برده می شود تا در مواقعی که جریانی بیشتر از حد انتظار از وسیله عبور می کند، با سوختن فیوز مدار قطع شود تا تجهیزات دیگر آسیبی نبینند.

انواع فیوز

فیوزها از نظر سرعت عملکرد به دو دسته کندکار و تندکار تقسیم می شوند.

1. فیوزهای کند کار: این نوع فیوزها در برابر عبور جریان بیش از حد واکنش ملایم تری از خود نشان می‌دهند و برق را دیرتر قطع می‌کنند. با این‌همه واکنش این فیوزها در برابر جریان اتصال کوتاه تقریباً لحظه‌ای است.
2. فیوزهای تندکار: این فیوزها زمان قطع کمتری نسبت به فیوزهای کندکار داشته و به همین دلیل در مصارف روشنایی استفاده می شوند .

انواع فيوزها از نظر ساختار:

1. فیوزهای فشنگی
2. اتوماتیک(آلفا)
3. مینیاتوری
4. بکس
5. کاردی ( تیغه ای)
6. شیشه ای یاکارتریج

رله كنترل بار

  جهت حفاظت از موتورها،ژنراتورها و ترانسهای قدرت از رله کنترل بار استفاده می شود.این رله ها جایگزینی مناسب برای رله های بی متالی یا همان حرارتی هستند

.در این رله ها بااستفاده از یک سری کانال عبوری که سیمهای سه فاز در داخل آنها قرار می گیرد میزان جریان عبوری را توسط روش القائی اندازه می گیرند(مانند آمپرمترهای انبری)کاربرد عمده این رله ها در حفاظت موتورها در برابر عواملی مثل اضافه بار بیش از حد مجاز،دو فاز شدن،اتصالی در هر نقطه از مسیر مصرفی جریان حتی در داخل موتور و اختلالات داخلی موتوراست.با استفاده از یک کانال یا دو کانال نیز می توان موتورهای تک فاز و دو فاز را نیز حفاظت کرد.چون موتورها در ابتدای کار جریان زیادی جهت راه اندازی دریافت می کنند لذا در این مدت زمان رله نباید عمل کند تا موتور راه بیفتد لذا بر روی این رله ها یک تایمر قابل تنظیم قرار داده می شود تا  پس از این مدت(عبور از اضافه جریان اولیه)رله فعال شود.همچنین یک ولوم قابل تغییر نیز جهت تنظیم جریان مجاز موتوردر حین کار برروی این رله قرار داده می شود.بر روی پنل این رله ها نیز یک دکمه ریست جهت ریست رله پس از اجرای عمل حفاظت قرار داده می شود.بر خلاف رله های بی متال  که سرعت عملکرد آنها بسیار پایین است(برای یک رله 12 آمپری در جریان 18 آمپری حدود 90 تا 180 ثانیه) و موتور آسیب خواهد دید رله های الکترونیکی کنترل بار در مدت زمان بسیار کمی (کمتر از یک ثانیه)فازها را قطع می کنند.البته باید ذکر کرد که رله به صورت مستقیم فازها را قطع نمی کند بلکه کنتاکتور فازهای اتصالی به موتور را قطع می کند.مهمترين مزيت  رله كنترل بار نسبت به رله حرارتي بي متال اين است كه اساس كار در اين رله القا مي باشد در صورتيكه در بي متال مبناي عملكرد بر اساس حرارت مي باشد و وابسته حرارت محيط مي باشد

وظيفه رله كنترل فاز در تابلو هاي برق صنعتي

 

 

وجود رله كنترل فاز در تابلوهاي برق صنعتي از اهميت بالايي برخوردار است و خصوصا در تابلو هايي كه براي فرمان به موتور هاي الكتريكي استفاده مي شوند كاربرد بالايي دارد وظايف اصلي اين رله در مدار عبارت است از:

1-تشخيص قطع يك يا دو فاز از سه فاز

2-تشخيص توالي فازها از نظر R-S-T

3-تشخيص كاهش و افزايش ولتاژ متناسب با تنظيمات

4داراي قابليت تنظيم زمان قطع در صورت بروز فالت